Διαγραφές και διορθώσεις

Διαγραφές και διορθώσεις

Αφορμή για το σημερινό άρθρο δίνουν τα μουτζουρωμένα χαρτιά. Όχι τα πολύ μουτζουρωμένα, αυτά που κάποιος σημειώνει και σβήνει και ξαναγράφει αλλά εκείνα που φέρουν ορισμένα τυπωμένα στοιχεία (συνήθως επιστολόχαρτα) που για κάποιο λόγο πρέπει να σβηστούν. Στην Ελλάδα της πλούσιας σε αλλαγή καθεστώτων ιστορίας οι αλλαγές στο όνομα του κράτους και στα σύμβολα που το συνόδευαν ήταν αρκετές. Αλλαγές συχνές υπήρχαν ακόμη στις ονομασίες υπουργείων και των υπηρεσιών τους καθώς και σε άλλους φορείς της δημόσιας διοίκησης. Μία διοικητική αλλαγή συνοδεύεται από την ανάγκη τυπώματος εκ νέου φακέλων, επιστολόχαρτων, αιτήσεων. Μέχρι να γίνει αυτό όμως;

Η χρήση με μια μικρή μουτζούρα προκρίνεται ως λύση. Οικονομία χαρτιού; Προτιμότερη από την πολτοποίηση. Ιδίως σε περιόδους που το χαρτί είναι σπάνιο και κοστίζει. Μικρό χρονικό διάστημα προσαρμογής μέχρι να έρθουν τα νέα, σωστά έντυπα; Όμως η επικοινωνία πρέπει να γίνει, η επιστολή πρέπει να φύγει. Περίοδος πολιτικής ρευστότητας; Ας περιμένουμε λίγο πριν τα αλλάξουμε.

Εμείς το φαινόμενο το συναντήσαμε κυρίως σε δημόσια έγγραφα. Αλλά σίγουρα παρατηρείται και σε ιδιωτικά. Συχνό παράδειγμα οι αλλαγές στην επωνυμία ή στα στοιχεία κάποιας φίρμας.

Όσο για τον τρόπο. Μια μονοκοντυλιά, μικρές διαγώνιες γραμμές, δακτυλόγραφα κυκλάκια, μια σφραγίδα, μια μουτζούρα. Όλα διαγράφουν το παλιό. Μια νίκη επί του παρελθόντος (και) μέσω της μελάνης. Το οποίο δεν νικήθηκε ακόμη κατά κράτος και αχνοφαίνεται μέχρι να έρθει η παραγγελία από το τυπογραφείο.

kyriakidis_2_1_vasileio_politeia001_cut

kyriakidis_2_1_vasileio_dimokratia002_cut

αρχείο Στίλπωνα Κυριακίδη, υποφ. 2.1

Αρχικά δύο επιστολές από το αρχείο του Στίλπωνα Κυριακίδη, διευθυντή του Λαογραφικού Αρχείου από το 1918. Στην πρώτη το Βασίλειον της Ελλάδας και ο θυρεός του αντικαθίστανται από την ονομασία Ελληνική Πολιτεία. Αυτή ήταν η νέα, προσωρινή ονομασία του ελληνικού κράτους που προέκυψε μετά την ανακήρυξη της δημοκρατίας και το δημοψήφισμα της 13.4.1924 μέχρι περίπου και τα τέλη Μαΐου του ίδιου χρόνου. Για τη λησμονημένη αυτή ονομασία ευελπιστούμε να επανέλθουμε σύντομα. Τελικά επικράτησε η ονομασία Ελληνική Δημοκρατία που τη βρίσκουμε στην επιστολή του Ιουνίου του 1925.

epistoli_ioanni_panteli_milosi_cutepistoli antiprosopou nautikon praktoreion milosi 1, arxeio tsimpi_cut

epistoli antiprosopou nautikon praktoreion milosi 2, arxeio tsimpi_cut

Επιστολόχαρτα μιας εταιρείας που άλλαζε ονόματα, αρχείο Τσίμπη, υποφ. 4.1

Εδώ ο ιδιωτικός τομέας. Οι πράκτορες Ιωάννης (δακτυλόγραφη προσθήκη) & Pantelis J. Milossis στη Φλώρινα το 1924 γίνονται σκέτο  J. Millosis (με σβήσιμο του Pantelis) δύο βδομάδες αργότερα για να επέλθει η ολική αλλαγή σε Jean Milossis δύο χρόνια αργότερα.

papadimitriou_9_3001

Επιστολική κάρτα του Γιώργου Παπαδημητρίου προς τη γυναίκα του, Ρούλα, από το μέτωπο της Αλβανίας, αρχείο Ρούλας Παπαδημητρίου, υποφ. 9.3

Χρήση λαφύρων του εχθρού. Ο Ελληνικός Στρατός στη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού Πολέμου του 1940-1941 μάλλον έπεσε πάνω σε μπόλικες επιστολικές κάρτες του Ιταλικού Στρατού. Διαγράφηκαν με μελάνι ο θυρεός και ο τίτλος Cartolina Postale per le Forze Armate και προστέθηκε χειρόγραφα το Ελληνικός Στρατός πριν μοιραστούν στους στρατευμένους για την αλληλογραφία τους.

voulgariki002_cut

αρχείο Βουλγαρικής Κατοχής στη Μακεδονία και Θράκη, φ. 1

Η Ελληνική Πολιτεία επανεμφανίστηκε το 1941. Ήταν η ονομασία που επέλεξε για το ελληνικό κράτος η δωσιλογική κυβέρνηση που σχηματίστηκε στα τέλη Απριλίου του 1941 με επικεφαλής τον Γεώργιο Τσολάκογλου. Η ονομασία διατηρήθηκε μέχρι και την απελευθέρωση. Στο παραπάνω επιστολόχαρτο το Βασίλειον της Ελλάδος και ο θυρεός διαγράφονται με δακτυλόγραφα κυκλάκια και διαγωνίους αντίστοιχα.

kokolis001_cut

αρχείο Ξενοφώντα Κοκόλη

Η αλλαγή εν μέσω Χούντας. Σε επιστολόχαρτο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το Βασίλειον της Ελλάδος διαγράφεται με δακτυλόγραφα & και αντικαθίσταται από την Ελληνική Δημοκρατία που εγκαθίδρυσε ο Γεώργιος Παπαδόπουλος τον Ιούνιο του του 1973, αλλαγή που επικυρώθηκε δύο μήνες αργότερα με το νόθο δημοψήφισμα της 29.7.1973.

alexandridis_pouli_sti_thesi_tou_cut

alexandridis_pouli_diagrammeno_cut

αρχείο Δημητρίου Αλεξανδρίδη

Η τελευταία αλλαγή (η οποία είναι και επίκαιρη καθώς χθες ήταν η επέτειος της πτώσης της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών). Σε επιστολόχαρτο του Εθνικού Οργανισμού Καπνού με μια μουτζούρα τον Σεπτέμβριο του 1974. Πάει το πουλί.

Καλό υπόλοιπο καλοκαίρι.

Γιώργος Κουμαρίδης

 

εκδουλεύσεις

Πελατειακό κράτος, ρουσφέτι, εξυπηρέτηση ημετέρων και άλλα πολλά. Άλλοτε προστασία, πρόνοια του πολιτικού για την επαρχία του, κανόνας και όχι εξαίρεση. Εκδουλεύσεις, αιτήματα, διορισμοί, τακτοποίηση.  Προφανώς, δεν θα κάνουμε ανάλυση του πολύπλοκου αυτού φαινομένου στα μικρά μας αυτά σημειώματα. Καθώς όμως συναντάμε συχνά σε πολλά αρχεία πολιτικών πλήθος σχετικών τεκμηρίων, σκεφτήκαμε να  θίξουμε το θέμα στην αρχειακή του διάσταση.

Μας δίνεται έτσι η ευκαιρία να παρουσιάσουμε δύο σημαντικά αρχεία της συλλογής μας, που παρουσιάζουν ενδιαφέρον ιδιαίτερα για τη Μακεδονία του Μεσοπολέμου, και τα οποία μέχρι σήμερα παραμένουν σχετικά αναξιοποίητα. Πρόκειται για τα αρχεία του Γεώργιου Κακουλίδη και του Νικόλαου Κωνσταντόπουλου.

Ο Γεώργιος Κακουλίδης (1871-1945) υπήρξε αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού. Συμμετείχε ενεργά στους Βαλκανικούς Πολέμους και σε επιχειρήσεις του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Σημαίνων στέλεχος του Κόμματος των Φιλελευθέρων πολιτεύτηκε στην Κοζάνη και εκλέχτηκε βουλευτής (1923, 1926, 1936) και γερουσιαστής (1929-1933). Χρημάτισε Γενικός Διοικητής Θράκης (1929-1930) επί κυβερνήσεως Βενιζέλου.

3.7_cart

επισκεπτήριο του Κακουλίδη στα γαλλικά

 

kakoulidis_photo

φωτογραφία του Κακουλίδη

 

Ο Νικόλαος Κωνσταντόπουλος γεννήθηκε το 1885 στον Σκοπό της Ανατολικής Θράκης. Το 1920 διορίστηκε βοηθός υποδιοικητής Ξάνθης. Τον ίδιο χρόνο εκλέχτηκε βουλευτής στην περιφέρεια των Σαράντα Εκκλησιών με το κόμμα των Φιλελευθέρων. Το 1922 ήρθε ως πρόσφυγας στην Ελλάδα μετά την υποχρεωτική αποχώρηση των Ελλήνων από την Ανατολική Θράκη και το 1923 τοποθετήθηκε στη θέση του νομάρχη Λακωνίας από την κυβέρνηση Γονατά. Στις εκλογές του ίδιου χρόνου, εκλέχτηκε βουλευτής με το κόμμα των Φιλελευθέρων στις Σέρρες. Σε αυτή την εκλογική περιφέρεια εκλέχτηκε συνεχόμενα και στις επόμενες εκλογές των ετών 1928, 1932, 1933 και 1936. Το 1944 διορίστηκε Γενικός Διοικητής Ανατολικής Μακεδονίας από την κυβέρνηση Πλαστήρα, θέση που διατήρησε έως το 1946. Το 1952 εκλέχτηκε βουλευτής Αθηνών με τον Ελληνικό Συναγερμό.

konstantopoulou_1.2

Ο Κωνσταντόπουλος σε προεκλογική αφίσα

cart_visit0001

επισκεπτήριο του Κωνσταντόπουλου

Για αναλυτικά βιογραφικά  και τις περιγραφές των αρχείων επισκεφθείτε τον κατάλογο αρχείων του ΕΛΙΑ Θεσσαλονίκης.

Στα αρχεία του Κακουλίδη και του Κωνσταντόπουλου περιέχεται πλήθος επιστολών ψηφοφόρων, συγγενών, επαγγελματικών και ποικίλων οργανώσεων, συνήθως της επικράτειάς τους (αν και αυτό δεν είναι πάντα απαραίτητο) που συνήθως ζητάνε κάτι. Μεγάλο ή μικρό,  λιγότερο ή περισσότερο παρακλητικά, με μετρημένες ή υπερβολικές εκφράσεις, με υποσχέσεις αιώνιας πίστης ή και χωρίς. Σταχυολογήσαμε ορισμένες και τις παρουσιάζουμε εν τάχει.

Νικόλαος Διάφας προς Κακουλίδη, Γερουσιαστή Κοζάνης, Κοζάνη, 2.2.1933.

Άεργος, καπνοπαραγωγός, πατέρας δέκα παιδιών, συνελήφθη από την αστυνομία να καπνίζει λαθραία τσιγάρα. Η εφορία Κοζάνης του επέβαλε πρόστιμο 1000 δραχμών. Στη συνέχεια έκανε έφεση ενάντια στην απόφαση αυτή. Ζητάει από τον Κακουλίδη να κάνει ό,τι μπορεί.

Σας παρακαλώ θερμώς κ. Κακουλίδη όπως έχοντες υπ’ όψη πλην της αεργίας και της πείνης ήτις μαστίζει την οικογένειαν μου, ότι τυγχάνω οικογενειάρχης και πατέρας 10 τέκνων, άτινα εγώ γνωρίζω πως τα κρατώ εις την ζωήν, και δεν είμαι εις θέσιν ούτε δραχμήν να πληρώσω. Έαν παρ’ ελπίδα το Δικαστήριο επιμείνη εις την πληρωμήν του προστίμου, η απόφασις του θα ισοδυναμεί με καταδίκην είς θάνατον εμού και της οικογενείας μου. 

diafas_pros_kakoulidi_ready

Ιερέας με δυσανάγνωστη υπογραφή προς Κακουλίδη, Γερουσιαστή Κοζάνης, Πελεκάνος Κοζάνης, 4 Απριλίου 1934

Ζητάει την παρέμβαση του Κακουλίδη σχετικά με την έγκριση αποζημίωσης για μια ανταλλάξιμη περιουσία του πατέρα του. Εκθειάζει εκτενώς τον Κακουλίδη και όσους τον ψήφισαν.

Και ως εκ τούτο, έρχομαι όχι μόνον και εσάς να ευχαριστώ δια την ενθύμησιν σας εις εμάς αλλά και να εκφράσω συγχαρητήρια εις εκείνους που καλώς σκεπτόμενοι εψήφισαν εσάς κ[αι] να γνωρίζουν ότι ο ψήφος τους κατέχη θέσιν μερίδος εκ των αχράντων μυστηρίων

iereas_pros _kakoulidi01

iereas_pros_kakoulidi_02

 

Αναστάσιος Μπεϋνόγλου προς Κακουλίδη, Πτολεμαΐδα, 20.7.1936.

mpeinoglou_pros_kakoulidi

 

Ζητάει από τον Κακουλίδη να ενεργήσει προς το Υπουργείο Γεωργίας ούτως ώστε να επισπευτεί  η αποστολή σχεδιαγράμματος για αγρό που του παραχωρήθηκε και τον οποίο προσπάθησε να ιδιοποιηθεί άλλος αγρότης.

Διά ταύτα έρχομαι και πάλιν να σας ενοχλήσω δια της παρούσης μου όπως εάν είνε δυνατόν επισπευθή η αποστολή του αιτηθέντος παρά του Υπουργείου Γεωργίας σχεδιαγράμματος.    

 

 

 

 

Δυσανάγνωστη υπογραφή προς Κωνσταντόπουλο, Αλεξάνδρεια Αιγύπτου, 30.8.1920.alexandreia_pros_konstantopoulo_01

Ο Κωνσταντόπουλος μόλις έχει αναλάβει βοηθός υποδιοικητής Ξάνθης. Ο αποστολέας ζητάει να διοριστεί στο δημόσιο.

…σπεύδω να σας συγχαρώ διά την θέσιν σας και συνάμα να εκφράσω τη μεγάλην μου χαράν διότι δικοί μας συμπατριώται μέλλον να διοικήσουν τον τόπον μας, αφ’ ετέρου δε κ την ελπίδα να λάβω την τιμήν κ εγώ να συγκαταλεχθώ μεταξύ των δημοσίων υπαλλήλων της πατρίδος μου.  

 

 

 

 

 

 

Ένωσις των εν Μακεδονία & Θράκη Προσφύγων τέως Δημοσίων Υπαλλήλων Τουρκίας προς Κωνσταντόπουλο, βουλευτή Σερρών, Θεσσαλονίκη, 26.10.1928.

Μετά τις εκλογές του Αυγούστου του 1928, ο σύλλογος ζητάει την εισήγηση νομοσχεδίου σχετικά με την αποζημίωση της σύνταξης των μελών του.

Ο Σύλλογος ημών  λαμβάνει την τιμήν να σας υπενθυμίση το φλέγον ζήτημα της αποζημιώσεως της συντάξεως των τέως Δημοσίων Προσφύγων Υπαλλήλων της Τουρκίας και σας παρακαλούμεν θερμότατα, όπως ευαρεστούμενοι άμα τη ενάρξει των συνεδριάσεων της Νέας Βουλής εισηγηθείτε και εισαχθή εις αυτήν το σχετικόν νομοσχέδιον, όπερ κατόπιν πολυμόχθου θυσίας και πολυετούς ενεργείας κατορθώσαμεν να εισαγάγωμεν εις την διαλυθείσαν Βουλήν προς επικύρωσιν.

dimipaltour_pros_konstanto

 

Εμπορικός Σύλλογος Σερρών προς Κωνσταντόπουλο, βουλευτή Σερρών, Σέρρες, 27.11.1929.

Σχετικά με την επιθυμία των εμπόρων και των επαγγελματιών των Σερρών και της Δράμας να δημιουργήσουν οργανισμό αυτασφάλειας προσφέροντας ως εγγύηση την ακίνητη περιουσία τους. Ο νόμος έκανε δεκτά ως εγγύηση ακίνητα μόνο σε πόλεις με πληθυσμό πάνω από 50.000 χιλιάδες.  Ζητάνε την τροποποίηση του σχετικού άρθρου ώστε ο αριθμός του πληθυσμού να περιοριστεί από 50 σε 25 χιλιάδες.

Παρακαλούμεν θερμώς όπως επεμβαίνοντες ενεργώς παρά τω ως άνω Υπουργείω, επιτύχετε την τροποποίησιν του σχετικού άρθρου ώστε ο αριθμός του πληθυσμού να περιορισθή από 50 εις 25 χιλιάδες, ίνα ούτω συμπεριληφθή και η πόλις μας καθώς και η Δράμα, ήτις εξ ίσου ενδιαφέρεται και μας έγραψε σχετικώς.

Παρακαλούμεν όπως μας γνωρίσητε το ταχύτερον τας επί του ζητήματος τούτου ενεργείας σας.

emporikos_serron_pros_konstanto0001

Δούκας Αθ. Γιαννούλης προς Κωνσταντόπουλου, βουλευτή Σερρών, Δράμα, 16.4. 1936.

giannoulis_pros_konstantoΟ αποστολέας μαθαίνει ότι υπάρχουν κενές θέσεις στους σιδηρόδρομους και ότι «δέχονται υπαλλήλους με μέσα στη Γενική Διεύθυνσι Σιδηρ/μου Θεσσαλονίκης ή στο Υπουργείο Συγκοινωνίας» και ζητάει τον διορισμό του άνεργου γιου του, ο οποίος υπήρξε επαναστάτης (προφανώς σε κάποιο βενιζελικό κίνημα).

θα μου κάνετε γλυκά τα γηρατειά μου, θα μου δώσετε ζωή εάν μπορέσετε να βάλλετε τον υιόν μου, Κων/τίνον κάπου. 4 χρόνια ο δυστυχής άνεργος, απόφοιτος Γυμνασίου, έφεδριος αξιωματικός και επαναστάτης. Δώσατε και σε αυτόν τον νέον μια δουλιά για να μη θυμάται μόνον το ξύλον που έφαγε όταν έπεσε στα χέρια των νικητών…

 

Μητροπολίτης Ζιχνών Αλέξανδρος προς Κωνσταντόπουλο, Αθήνα, 12.10.1937.

zihnis_pros_konstanto0001

Ο αποστολέας ζητάει από τον Κωνσταντόπουλο να παρέμβει στον καθηγητή Ματθαιόπουλο για να κρίνει με επιείκεια στο μάθημα της Οργανικής Χημείας συγκεκριμένο φοιτητή, υπότροφό του.

…παρακαλώ θερμώς όπως εξαντλήσητε πάσαν την φιλικήν επιρροήν σας παρά τω Καθηγητώ κυρίω Ματθαιοπούλω ίνα τον κρίνη επιεικώς (καίτοι αρκετά μελετημένος) και τω δώση βαθμόν προβιβάσιμον. 

Για παρόμοια τεκμήρια  συμβουλευθείτε τον κατάλογο της έκθεσης Αρχεία, πολίτες και πολιτικοί, μία αντίστροφη ανάγνωση της πολιτικής, Γενικά Αρχεία του Κράτους, Ελληνική Αρχειακή Εταιρεία, Αθήνα 2013

Γιώργος Κουμαρίδης