Η εικονογράφηση ενός τραγουδιού (και της ιστορίας που το συνοδεύει)

Η εικονογράφηση ενός τραγουδιού (και της ιστορίας που το συνοδεύει)

Ιούνιος, εποχή για μπάνια για πολλούς.

Ιούνιος, εποχή για δακοκτονία για άλλους. Θα μας επιτρέψετε μετά από μήνες απουσίας να ασχοληθούμε με αυτό το κάπως παράδοξο θέμα. Αφορμή δίνει ένα τραγούδι, μια ιστορία κι ένα φωτογραφικό τεκμήριο (από το αρχείο του Ξενοφώντα Κοκόλη).

Το τραγούδι και η ιστορία για τον έμπορο ελαιών με το παράδοξο όνομα Αθανάσιος Δάκος εδώ

κι εδώ

και για όσους δεν το εμπέδωσαν κι εδώ

 

Για την ιστορία πρόκειται για τραγούδι από τον ομώνυμο δίσκο των Χειμερινών Κολυμβητών που κυκλοφόρησε το 1991 από την LYRA. Η μουσική του τραγουδιού είναι του Αργύρη Μπακιρτζή, γραμμένη το 1986, και οι στίχοι του Σταύρου Καραμανιώλα από το Καζαβίτι της Θάσου, γραμμένοι το 1960.

Τί είναι λοιπόν ο δάκος;

dakos_1

Προφανώς και πρόκειται για τον κύριο εχθρό της ελιάς που ταλαιπωρεί κάθε χρόνο χιλιάδες ελαιοκάρπους και τους καλλιεργητές τους. Για περισσότερες πληροφορίες παραθέτουμε τα σχετικά από δύο βιβλία της συλλογής μας. Ο κύκλος της ζωής του εντόμου, η φυσιολογία του και κυρίως οι τρόποι αντιμετώπισής του.

Αρχικά από το 1914, από το φυτολογικό λεξικό του Γ. Π. Γενναδίου

gennadios001

gennadios002_c

gennadios003_c

gennadios004_c

gennadios005_c

gennadios006_c.jpg

 

Και στη συνέχεια από το 1936, από ένα πρακτικό οδηγό του γεωργού του Π. Γ. Κουτσομητόπουλου

prak_ 001

prak_ 003

prak_ 004

prak_ 005

prak_ 006

prak_ 007

prak_ 008

prak_ 009

Ενώ από το Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό του Ήλιου πληροφορούμαστε επιπλέον από ποιους απαρτίζεται το συνεργείο της δακοκτονίας (ο Καραμανιώλας τους ήξερε βέβαια από πρώτο χέρι καθώς η Θάσος είναι ελαιοπαραγωγικό νησί).

ilios005_erg_erga

ilios001.jpg               ilios003.jpg

Η κύρια αφορμή συγγραφής του παρόντος δεν ήταν βέβαια η σπουδή μας να προσφέρουμε στο σημερινό ελαιοπαραγωγό τα πρακτικά μέσα καταπολέμησης του δάκου μιας άλλης εποχής (αν και ποτέ δεν ξέρεις).

Η κύρια αφορμή υπήρξε αυτή. Ο άλλος Δάκος.

epigrafes_dakos001_c

Το φωτογραφικό τεκμήριο που αποδεικνύει (για όποιον ή όποια θα έκανε το μέγα ατόπημα να αμφισβητήσει τον Μπακιρτζή) την ύπαρξη αυτού του εμπόρου ελαιών στην οδό Αλεξάνδρου Σβώλου που είχε την ατυχία και την τύχη ταυτόχρονα να φέρει το όνομα του μεγαλύτερου (;) εχθρού της ελιάς. Η αποδεικτική δύναμη του αρχείου.

Η φωτογραφία προέρχεται από το αρχείο του Ξενοφώντα Κοκόλη. Δεν γνωρίζουμε αν ο Κοκόλης ήξερε για την πρόζα του Μπακιρτζή. Ξέρουμε όμως ότι ο Κοκόλης φωτογράφισε πλήθος επιγραφών καταστημάτων της Θεσσαλονίκης στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Στο αρχείο του σώζεται μάλιστα και προσχέδιο του σχετικού βιβλίου που ετοίμαζε με τίτλο «Καταστημάτων επιγραφές».

Ευχόμαστε καλούς ψεκασμούς για καλό μαξούλι (σοδειά) το φθινόπωρο.

Γιώργος Κουμαρίδης

 

 

 

 

 

Advertisements

Το πικ νικ

Η σημερινή δημοσίευση ξεκινά από πολλές αφορμές. Ο ερχομός της άνοιξης και η ακόλουθη διάθεση για επαφή με αυτό που σχηματικά καλούμε φύση είναι η κύρια. Εκδρομή λοιπόν. Με αυτοκίνητο, λεωφορείο, τρένο, πεζή. Εγγύτερα ή και λίγο πιο μακριά. Με παρέα μικρή και μεγάλη, οικογένεια και φίλους.

Η εκδρομή συνοδεύεται συχνά (αν δεν το εμπεριέχει εμπρόθετα) από φαγητό. Τα τελευταία χρόνια η ανάγκη αυτή καλύπτεται συνήθως από τα κατά τόπους εστιατόρια και ταβέρνες που δημιουργήθηκαν μαζικά με την ανάπτυξη του τουρισμού και της βιομηχανίας του ελεύθερου χρόνου. Με την εξέλιξη αυτή, το πικ νικ (πότε άραγε καθιερώθηκε στα ελληνικά η γαλλική αυτή λέξη;), το κολατσιό, το φαγοπότι στην ύπαιθρο έχασε έδαφος. Ανατρέξαμε σε φωτογραφικά τεκμήρια από τα αρχεία μας και εντοπίσαμε ορισμένες αποτυπώσεις της στιγμής. Εξαιρετική (συνέπιπτε άλλωστε συχνά με γιορτή), για αυτό άλλωστε σήκωνε και φωτογραφία.

Πριν όμως μοιραστούμε μαζί σας τις λίγες αυτές αρχειακές αποτυπώσεις παραθέτουμε μία εμβληματική φωτογραφία που ανασύρθηκε από τη μνήμη μας και παίζει με το ίδιο θέμα στη Γαλλία του 1938. Εδώ ο φωτογράφος επιλέγει να φωτογραφίσει την παρέα από πίσω. Σκηνοθετεί τη λήψη σαν ζωγραφικό πίνακα και αποτυπώνει τη διάθεση αλλά και την πρακτική. Εμάς μας ενδιαφέρουν επιπλέον το βαλιτσάκι του πικ νικ, το κρασί, τα μαχαιροπίρουνα, η μέρα και ο τόπος της λήψης.

cartier_bresson_c

Henri Cartier-Bresson, Κυριακή στις όχθες του Μάρνη, 1938

 

Οι δικές μας φωτογραφίες είναι μάλλον τραβηγμένες από ερασιτέχνες. Δεν έχουν καλλιτεχνικές αξιώσεις. Μας ενδιαφέρουν όμως αρχειακά, σαν μια ελάχιστη ιστορία της εκδρομής, της διατροφής, του υλικού πολιτισμού. Δεν μπορούμε βέβαια από τέσσερις φωτογραφίες (οι οποίες στην περίπτωση μας είναι όλες μάλλον προπολεμικές) να βγάλουμε συμπεράσματα και να φτιάξουμε «τυπολογίες». Εντοπίζουμε όμως ομοιότητες. Οι εκδρομείς καθιστοί κατάχαμα σε ένα κιλίμι, με το φαγητό και τα σύνεργα του απλωμένα σε ένα σεντόνι. Σε τόπο σκιερό, δασωμένο (εμφανίζεται βέβαια κι ένα παρασόλι). Πλεκτά καλάθια, λίγες τομάτες, ψωμί, σταφύλια. Μαζί κι ένα ταψί με την πανταχού παρούσα πίτα ή ένα γιουβέτσι. Παγούρι για νερό, ποτήρια και κρασί και λίγα πιάτα. Η διάθεση μάλλον χαλαρή αν και την εποχή εκείνη ο φακός συνδυάζεται ακόμη με τη σοβαρότητα του βλέμματος.

giannopoulos0001_c

αρχείο Αλκιβιάδη Γιαννόπουλου

 

kk_c

Πρώτη από δεξιά η Ελένη Κατσανίκα, αρχείο Κλείτου Κύρου

 

papadimitriou

Η οικογένεια Βαρέλλα, αρχείο Ρούλας Παπαδημητρίου

 

albani_c

αρχείο Παναγιώτη Αλμπάνη

Επιτρέψτε μας μια προτροπή. Μια μικρή προετοιμασία, διάθεση και παρέα είναι αυτά που απαιτούνται.  Καλές εκδρομές, καλό Πάσχα και καλή Πρωτομαγιά.

Γιώργος Κουμαρίδης