Η εικονογράφηση ενός τραγουδιού (και της ιστορίας που το συνοδεύει)

Η εικονογράφηση ενός τραγουδιού (και της ιστορίας που το συνοδεύει)

Ιούνιος, εποχή για μπάνια για πολλούς.

Ιούνιος, εποχή για δακοκτονία για άλλους. Θα μας επιτρέψετε μετά από μήνες απουσίας να ασχοληθούμε με αυτό το κάπως παράδοξο θέμα. Αφορμή δίνει ένα τραγούδι, μια ιστορία κι ένα φωτογραφικό τεκμήριο (από το αρχείο του Ξενοφώντα Κοκόλη).

Το τραγούδι και η ιστορία για τον έμπορο ελαιών με το παράδοξο όνομα Αθανάσιος Δάκος εδώ

κι εδώ

και για όσους δεν το εμπέδωσαν κι εδώ

 

Για την ιστορία πρόκειται για τραγούδι από τον ομώνυμο δίσκο των Χειμερινών Κολυμβητών που κυκλοφόρησε το 1991 από την LYRA. Η μουσική του τραγουδιού είναι του Αργύρη Μπακιρτζή, γραμμένη το 1986, και οι στίχοι του Σταύρου Καραμανιώλα από το Καζαβίτι της Θάσου, γραμμένοι το 1960.

Τί είναι λοιπόν ο δάκος;

dakos_1

Προφανώς και πρόκειται για τον κύριο εχθρό της ελιάς που ταλαιπωρεί κάθε χρόνο χιλιάδες ελαιοκάρπους και τους καλλιεργητές τους. Για περισσότερες πληροφορίες παραθέτουμε τα σχετικά από δύο βιβλία της συλλογής μας. Ο κύκλος της ζωής του εντόμου, η φυσιολογία του και κυρίως οι τρόποι αντιμετώπισής του.

Αρχικά από το 1914, από το φυτολογικό λεξικό του Γ. Π. Γενναδίου

gennadios001

gennadios002_c

gennadios003_c

gennadios004_c

gennadios005_c

gennadios006_c.jpg

 

Και στη συνέχεια από το 1936, από ένα πρακτικό οδηγό του γεωργού του Π. Γ. Κουτσομητόπουλου

prak_ 001

prak_ 003

prak_ 004

prak_ 005

prak_ 006

prak_ 007

prak_ 008

prak_ 009

Ενώ από το Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό του Ήλιου πληροφορούμαστε επιπλέον από ποιους απαρτίζεται το συνεργείο της δακοκτονίας (ο Καραμανιώλας τους ήξερε βέβαια από πρώτο χέρι καθώς η Θάσος είναι ελαιοπαραγωγικό νησί).

ilios005_erg_erga

ilios001.jpg               ilios003.jpg

Η κύρια αφορμή συγγραφής του παρόντος δεν ήταν βέβαια η σπουδή μας να προσφέρουμε στο σημερινό ελαιοπαραγωγό τα πρακτικά μέσα καταπολέμησης του δάκου μιας άλλης εποχής (αν και ποτέ δεν ξέρεις).

Η κύρια αφορμή υπήρξε αυτή. Ο άλλος Δάκος.

epigrafes_dakos001_c

Το φωτογραφικό τεκμήριο που αποδεικνύει (για όποιον ή όποια θα έκανε το μέγα ατόπημα να αμφισβητήσει τον Μπακιρτζή) την ύπαρξη αυτού του εμπόρου ελαιών στην οδό Αλεξάνδρου Σβώλου που είχε την ατυχία και την τύχη ταυτόχρονα να φέρει το όνομα του μεγαλύτερου (;) εχθρού της ελιάς. Η αποδεικτική δύναμη του αρχείου.

Η φωτογραφία προέρχεται από το αρχείο του Ξενοφώντα Κοκόλη. Δεν γνωρίζουμε αν ο Κοκόλης ήξερε για την πρόζα του Μπακιρτζή. Ξέρουμε όμως ότι ο Κοκόλης φωτογράφισε πλήθος επιγραφών καταστημάτων της Θεσσαλονίκης στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Στο αρχείο του σώζεται μάλιστα και προσχέδιο του σχετικού βιβλίου που ετοίμαζε με τίτλο «Καταστημάτων επιγραφές».

Ευχόμαστε καλούς ψεκασμούς για καλό μαξούλι (σοδειά) το φθινόπωρο.

Γιώργος Κουμαρίδης

 

 

 

 

 

Advertisements
Διαγραφές και διορθώσεις

Διαγραφές και διορθώσεις

Αφορμή για το σημερινό άρθρο δίνουν τα μουτζουρωμένα χαρτιά. Όχι τα πολύ μουτζουρωμένα, αυτά που κάποιος σημειώνει και σβήνει και ξαναγράφει αλλά εκείνα που φέρουν ορισμένα τυπωμένα στοιχεία (συνήθως επιστολόχαρτα) που για κάποιο λόγο πρέπει να σβηστούν. Στην Ελλάδα της πλούσιας σε αλλαγή καθεστώτων ιστορίας οι αλλαγές στο όνομα του κράτους και στα σύμβολα που το συνόδευαν ήταν αρκετές. Αλλαγές συχνές υπήρχαν ακόμη στις ονομασίες υπουργείων και των υπηρεσιών τους καθώς και σε άλλους φορείς της δημόσιας διοίκησης. Μία διοικητική αλλαγή συνοδεύεται από την ανάγκη τυπώματος εκ νέου φακέλων, επιστολόχαρτων, αιτήσεων. Μέχρι να γίνει αυτό όμως;

Η χρήση με μια μικρή μουτζούρα προκρίνεται ως λύση. Οικονομία χαρτιού; Προτιμότερη από την πολτοποίηση. Ιδίως σε περιόδους που το χαρτί είναι σπάνιο και κοστίζει. Μικρό χρονικό διάστημα προσαρμογής μέχρι να έρθουν τα νέα, σωστά έντυπα; Όμως η επικοινωνία πρέπει να γίνει, η επιστολή πρέπει να φύγει. Περίοδος πολιτικής ρευστότητας; Ας περιμένουμε λίγο πριν τα αλλάξουμε.

Εμείς το φαινόμενο το συναντήσαμε κυρίως σε δημόσια έγγραφα. Αλλά σίγουρα παρατηρείται και σε ιδιωτικά. Συχνό παράδειγμα οι αλλαγές στην επωνυμία ή στα στοιχεία κάποιας φίρμας.

Όσο για τον τρόπο. Μια μονοκοντυλιά, μικρές διαγώνιες γραμμές, δακτυλόγραφα κυκλάκια, μια σφραγίδα, μια μουτζούρα. Όλα διαγράφουν το παλιό. Μια νίκη επί του παρελθόντος (και) μέσω της μελάνης. Το οποίο δεν νικήθηκε ακόμη κατά κράτος και αχνοφαίνεται μέχρι να έρθει η παραγγελία από το τυπογραφείο.

kyriakidis_2_1_vasileio_politeia001_cut

kyriakidis_2_1_vasileio_dimokratia002_cut

αρχείο Στίλπωνα Κυριακίδη, υποφ. 2.1

Αρχικά δύο επιστολές από το αρχείο του Στίλπωνα Κυριακίδη, διευθυντή του Λαογραφικού Αρχείου από το 1918. Στην πρώτη το Βασίλειον της Ελλάδας και ο θυρεός του αντικαθίστανται από την ονομασία Ελληνική Πολιτεία. Αυτή ήταν η νέα, προσωρινή ονομασία του ελληνικού κράτους που προέκυψε μετά την ανακήρυξη της δημοκρατίας και το δημοψήφισμα της 13.4.1924 μέχρι περίπου και τα τέλη Μαΐου του ίδιου χρόνου. Για τη λησμονημένη αυτή ονομασία ευελπιστούμε να επανέλθουμε σύντομα. Τελικά επικράτησε η ονομασία Ελληνική Δημοκρατία που τη βρίσκουμε στην επιστολή του Ιουνίου του 1925.

epistoli_ioanni_panteli_milosi_cutepistoli antiprosopou nautikon praktoreion milosi 1, arxeio tsimpi_cut

epistoli antiprosopou nautikon praktoreion milosi 2, arxeio tsimpi_cut

Επιστολόχαρτα μιας εταιρείας που άλλαζε ονόματα, αρχείο Τσίμπη, υποφ. 4.1

Εδώ ο ιδιωτικός τομέας. Οι πράκτορες Ιωάννης (δακτυλόγραφη προσθήκη) & Pantelis J. Milossis στη Φλώρινα το 1924 γίνονται σκέτο  J. Millosis (με σβήσιμο του Pantelis) δύο βδομάδες αργότερα για να επέλθει η ολική αλλαγή σε Jean Milossis δύο χρόνια αργότερα.

papadimitriou_9_3001

Επιστολική κάρτα του Γιώργου Παπαδημητρίου προς τη γυναίκα του, Ρούλα, από το μέτωπο της Αλβανίας, αρχείο Ρούλας Παπαδημητρίου, υποφ. 9.3

Χρήση λαφύρων του εχθρού. Ο Ελληνικός Στρατός στη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού Πολέμου του 1940-1941 μάλλον έπεσε πάνω σε μπόλικες επιστολικές κάρτες του Ιταλικού Στρατού. Διαγράφηκαν με μελάνι ο θυρεός και ο τίτλος Cartolina Postale per le Forze Armate και προστέθηκε χειρόγραφα το Ελληνικός Στρατός πριν μοιραστούν στους στρατευμένους για την αλληλογραφία τους.

voulgariki002_cut

αρχείο Βουλγαρικής Κατοχής στη Μακεδονία και Θράκη, φ. 1

Η Ελληνική Πολιτεία επανεμφανίστηκε το 1941. Ήταν η ονομασία που επέλεξε για το ελληνικό κράτος η δωσιλογική κυβέρνηση που σχηματίστηκε στα τέλη Απριλίου του 1941 με επικεφαλής τον Γεώργιο Τσολάκογλου. Η ονομασία διατηρήθηκε μέχρι και την απελευθέρωση. Στο παραπάνω επιστολόχαρτο το Βασίλειον της Ελλάδος και ο θυρεός διαγράφονται με δακτυλόγραφα κυκλάκια και διαγωνίους αντίστοιχα.

kokolis001_cut

αρχείο Ξενοφώντα Κοκόλη

Η αλλαγή εν μέσω Χούντας. Σε επιστολόχαρτο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το Βασίλειον της Ελλάδος διαγράφεται με δακτυλόγραφα & και αντικαθίσταται από την Ελληνική Δημοκρατία που εγκαθίδρυσε ο Γεώργιος Παπαδόπουλος τον Ιούνιο του του 1973, αλλαγή που επικυρώθηκε δύο μήνες αργότερα με το νόθο δημοψήφισμα της 29.7.1973.

alexandridis_pouli_sti_thesi_tou_cut

alexandridis_pouli_diagrammeno_cut

αρχείο Δημητρίου Αλεξανδρίδη

Η τελευταία αλλαγή (η οποία είναι και επίκαιρη καθώς χθες ήταν η επέτειος της πτώσης της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών). Σε επιστολόχαρτο του Εθνικού Οργανισμού Καπνού με μια μουτζούρα τον Σεπτέμβριο του 1974. Πάει το πουλί.

Καλό υπόλοιπο καλοκαίρι.

Γιώργος Κουμαρίδης