Μια παρέα

Μια παρέα

Το 1944 κυκλοφορεί στη Θεσσαλονίκη το νεανικό περιοδικό Ξεκίνημα από τον Εκπολιτιστικό Όμιλο του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης που ήταν ουσιαστικά δημιούργημα της ΕΠΟΝ. Το περιοδικό, βασικοί συνεργάτες του οποίου υπήρξαν οι Μανόλης Αναγνωστάκης, Κλείτος Κύρου, Θανάσης Φωτιάδης και Πάνος Θασίτης, κατάφερε να συγκεντρώσει στις σελίδες του σημαντικές λογοτεχνικές και κριτικές συνεργασίες.

1944_xekinima_003

1944_xekinima_004

Συνέχεια κατά κάποιον τρόπο του Ξεκινήματος ήταν το περιοδικό Φοιτητής, το οποίο κυκλοφόρησε πάλι στη Θεσσαλονίκη σε τέσσερα τεύχη την άνοιξη του 1945. Στο περιοδικό αυτό (τχ. 2, 7.4.1945) δημοσιεύθηκαν φωτογραφίες του Κλείτου Κύρου από την εκδήλωση της 25.3.1943 που οργάνωσε η ΕΠΟΝ του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κατά τη διάρκεια της οποίας φοιτητές με επικεφαλής τον φοιτητή νομικής  Άνθιμο Χατζηανθίμου (γνωστός ως ποιητής με το όνομα Άνθος Φιλητάς) κατέθεσαν στεφάνι στο άγαλμα του Ναυάρχου Βότση και στη συνέχεια έκαναν πορεία στους δρόμους της Θεσσαλονίκης.

1945_Φοιτητής, ο. Θεσ-κη αρ.2 1945-04-07 (1)

1945_Φοιτητής, ο. Θεσ-κη αρ.2 1945-04-07 (5)

Δύο φωτογραφίες του Κλείτου Κύρου συνόδευαν το παραπάνω άρθρο με τίτλο  «Αποδιοπομπαίοι». Το άρθρο αναφερόταν στη δίωξη του καθηγητή Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Χαράλαμπου Θεοδωρίδη και στην απαγόρευση συμμετοχής του φοιτητή Άνθιμου Χατζηανθίμου στην παρέλαση της 25ης Μαρτίου 1945.

kk_116_400_006

Ο Άνθιμος Χατζηανθίμου καταθέτει στεφάνι εκ μέρους της ΕΠΟΝ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στο άγαλμα του Βότση, 25.3.1943.

kk_116_400_005

kk_116_400_001

kk_116_400_004

Ο Χαράλαμπος Θεοδωρίδης μαζί με την κόρη του κρατούν την ελληνική σημαία στο μπαλκόνι του σπιτιού τους στη συμβολή των οδών Αλεξάνδρου Σβώλου και Ιπποδρομίου.  Ο Θεοδωρίδης στη συνέχεια πέταξε τη σημαία στο συγκεντρωμένο πλήθος το οποίο αφού τραγούδησε τον εθνικό ύμνο δέχθηκε την επίθεση των Γερμανών.

Οι φίλοι μας μάλλον θα αναγνωρίσουν τις παραπάνω φωτογραφίες. Γιατί όμως ασχολούμαστε ξανά με αυτές; Απλά γιατί τα τεκμήρια δεν μας αφήνουν να τις αφήσουμε. Η παρέα της ΕΠΟΝ του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και η παρέα του περιοδικού Ξεκινήματος επανέρχεται στα αρχεία μας. Σαν να μας ζητά να την μνημονεύουμε. Αιτία στάθηκε η πρόσφατη σημαντική δωρεά του αρχείου του Πάνου Θασίτη από την κόρη του Λήδα Θασίτη και τον γαμπρό του Δημήτρη Αλεξάνδρου, τους οποίους και ευχαριστούμε θερμά. Το αρχείο έρχεται να προστεθεί στα αρχεία του Κλείτου Κύρου και του Θανάση Φωτιάδη που έχουμε τη χαρά να στεγάζουμε στα αρχειοστάσια μας. Από την παρέα λείπει ο Μανόλης Αναγνωστάκης. Το αρχείο του Πάνου Θασίτη περιέχει σημαντικά τεκμήρια για το έργο και τη ζωή του σημαντικού ποιητή και κριτικού αλλά και τεκμήρια που σχετίζονται με αυτή την παρέα.  Δεν θα γράψουμε εδώ προφανώς την ιστορία της ΕΠΟΝ του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Ξεκινήματος. Όμως θα δούμε ορισμένες στιγμές της.

23-με Γ. ΚΑΝΤΑΡΤΖΗ, ΠΛ. ΑΓ. ΣΟΦΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1942 23_cut

Ο Πάνος Θασίτης (δεξιά) με τον Γιώργο Καφταντζή στην πλατεία Αγίας Σοφίας, 1942.

25_ΠΑΡΕΛΑΣΗ ΕΠΟΝ, ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, 30-10-1944 25

Στην παρέλαση της ΕΠΟΝ για την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης. Πρώτος από δεξιά ο Θανάσης Φωτιάδης. Ο Πάνος Θασίτης υποδεικνύεται με το βέλος, 30.10.1944

thasitis_ai_stratis_1948_001

Ο Πάνος Θασίτης εξόριστος στον Άη Στράτη, 1948

KK121-4_48

Ο Θανάσης Φωτιάδης πρώτος από δεξιά. Ο Κλείτος Κύρου στη μέση. Η φωτογραφία τραβηγμένη το 1942 ή το 1943.

Στο ίδιο τεύχος του Φοιτητή που δημοσιεύθηκαν οι φωτογραφίες του Κλείτου Κύρου δημοσιεύθηκε και το γνωστό ποίημα του Μανόλη Αναγνωστάκη «Χάρης 1944» που αναφέρεται στον Χάρη Τάλλαρο, φοιτητή της ιατρικής και αγωνιστή που σκοτώθηκε από ατύχημα το 1944. Ο Χάρης Τάλλαρος είναι γνωστός μέσω του ποιήματος και της μελοποίησης του από τον Μίκη Θεοδωράκη (για το τραγούδι με τη Μαρία Φαραντούρη εδώ) αλλά όπως συχνά συμβαίνει η μορφή του παραμένει εν πολλοίς άγνωστη.

1945_Φοιτητής, ο. Θεσ-κη αρ.2 1945-04-07 (6)

Η μόνη γνωστή σε εμάς φωτογραφία του Χάρη Τάλλαρου είναι η παρακάτω που δημοσίευσε ο Γιώργος Καφταντζής στο βιβλίο του Το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης στον καιρό της Κατοχής, Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη 1998.

kaftanztzis_xaris001

Ο ίδιος ο Αναγνωστάκης βέβαια έχει από καιρό δείξει μια φωτογραφία με τον Χάρη στην  εκπομπή Παρασκήνιο (συγκεκριμένα από το 20:00 έως το 21:00). Θυμηθήκαμε ότι είχαμε δει τη φωτογραφία και την αναζητήσαμε στο αρχείο του Κλείτου Κύρου.

1944_kk_anagnostakis_tallaros_cut

Ο Χάρης είναι μάλλον ο πρώτος από δεξιά (ανεβασμένος πάνω στο τραπέζι) και ο Αναγνωστάκης ο πρώτος από αριστερά. Δίπλα στον Αναγνωστάκη κάθεται ο Δημήτρης  (Τάκης) Αλεξανδρίδης, σχέδια του οποίου κοσμούν την ποιητική συλλογή του Αναγνωστάκη Εποχές (1945). Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη την περίοδο της Κατοχής, χωρίς να έχουμε όμως ακριβή χρονολογία. Η παρέα φαίνεται να είναι κάπου στην εξοχή και είναι πιθανό ο φωτογράφος να είναι ο Κλείτος Κύρου.

Επανερχόμαστε όμως στα ευρήματα του αρχείου Θασίτη. Ανάμεσα σε άλλα ένα ολόκληρος φάκελος με την ένδειξη Άνθιμος Χατζηανθίμου που περιείχε φωτογραφίες και άλλα τεκμήρια του ποιητή και αγωνιστή. Ο Α. Χατζηανθίμου μετά τη δράση του στη Θεσσαλονίκη στη διάρκεια της Κατοχής, κυνηγημένος από τους Γερμανούς, έφυγε στο βουνό με το όνομα Γιάννης Μακεδόνας. Ο Εμφύλιος Πόλεμος τον βρήκε Πολιτικό Επίτροπο Ταξιαρχίας του ΔΣΕ. Μετά το τέλος του Εμφυλίου Πολέμου βρέθηκε στην Τασκένδη από όπου επαναπατρίστηκε στη Θεσσαλονίκη το 1976.

thasitis_xatzianthimou005

Ο Άνθιμος Χατζηανθίμου (πρώτος από δεξιά) με τους ποιητές Χρήστο Μπράβο (στη μέση) και Έκτορα Κακναβάτο. Ευχαριστώ θερμά τον Κωστή Λιόντη για την ταυτοποίηση του Μπράβου.

Ο Άνθιμος Χατζηανθίμου 40 χρόνια μετά την πρώτη κατάθεση στεφάνου και λίγο μετά την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης καταθέτει ξανά στεφάνι στο άγαλμα του Βότση.

thasitis_xatzianthimou004

Ο Άνθιμος Χατζηανθίμου καταθέτει στεφάνι (δεν ξέρουμε με ποια αφορμή) εκ μέρους της ΕΠΟΝ στο άγαλμα του Βότση. Δεν έχουμε χρονολογία αλλά από το πλακάτ που φαίνεται πίσω δεξιά και γράφει 40 ΕΠΟΝ, μπορούμε να εικάσουμε ότι η φωτογραφία είναι του 1983.

Η παρέα βέβαια έσμιγε σε δημόσιες εκδηλώσεις όταν τα χρόνια πέρασαν.

KK59

Συγκέντρωση της ΕΠΟΝ του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης το 1982. Αναγνωρίζουμε από δεξιά τον Κλείτο Κύρου, τον Γιώργο Καφταντζή (ο μόνος χωρίς γραβάτα) και τον Λεωνίδα Ζησιάδη (με το μουστάκι).

Και σε ιδιωτικές.

KK59_021

Λαϊλιάς Σερρών, 1983. Από δεξιά Πάνος Θασίτης, Ηλίας Γαργάλας (μέλος της ομάδας του Ξεκινήματος, γνωστός με το ψευδώνυμο Θρακιώτης, δικηγόρησε για χρόνια στην Ξάνθη), Γιώργος Καφταντζής, Κλείτος Κύρου

Και ξανά.

kk_60_003

Η παρέα του Ξεκινήματος και της ΕΠΟΝ ανταμώνει ξανά το 1995 στη Θεσσαλονίκη, σε ταβέρνα στην περιοχή της Κρήνης. Από αριστερά: Κλείτος Κύρου, Μανόλης Αναγνωστάκης, Νόρα Αναγνωστάκη, Άνθιμος Χατζηανθίμου, Πάνος Θασίτης.

 

kk_60_002

Από αριστερά Ηλίας Γαργάλας, Πάνος Θασίτης, Νόρα Αναγνωστάκη, Κλείτος Κύρου.

 

Γιώργος Κουμαρίδης

Τα μπαράκια

Τα μπαράκια

Η σημερινή ανάρτηση ίσως ξενίσει. Το blog όμως προσπαθεί στη μικρή του πορεία να αναδείξει πτυχές του «καθημερινού» και του «εφήμερου» (για να θυμηθούμε τον Μάνο Χαριτάτο στον οποίο χρωστάμε ανάμεσα σε πολλά άλλα την ανάδειξη του πεδίου αυτού). Εδώ όμως δεν θα μεταφερθούμε στον αγαπημένο 19ο αιώνα του Μάνου αλλά στον ύστερο 20ο. Συγκεκριμένα στη δεκαετία του 1980, (η οποία έχει τις μέρες αυτές την τιμητική της) όταν στην Ελλάδα καθιερώνονται νέοι τόποι διασκέδασης που υπήρξαν ταυτόχρονα πεδία συγκρότησης μιας διακριτής νεανικής κουλτούρας και ταυτότητας. Ένας από αυτούς ήταν τα μπαράκια.

Tα καμπαρέ είναι μακριά. Οι μπουάτ είναι κάτι εντελώς άλλο. Διαφορετικά από τα καφέ (αν και κάποια είναι καφέ-μπαρ) και σίγουρα αντιστάθμισμα στις ντισκοτέκ που βιώνουν την εποχή εκείνη μέρες δόξας. Τα μπαράκια (ή σε κάποιες περιπτώσεις παμπ, λέξη που μάλλον δεν επικράτησε) είναι γέννημα της ιδιαίτερης αυτής δεκαετίας. Τόπος διασκέδασης και κοινωνικοποίησης κυρίως νεανικών στρωμάτων, τα μπαράκια γίνονται στέκια, όπου κάποιος ή κάποια ακούει μουσική (συχνά ροκ), χορεύει (λίγο), φλερτάρει, πίνει, κοινωνικοποιείται (αν και το ρήμα αυτό παραμένει πολύ θεωρητικό για να αποδώσει τη συγκεκριμένη δράση και είναι μάλλον μεταγενέστερο της εποχής). Ταυτόχρονα προκαλούν συζητήσεις και αναλύσεις. Η εξατομικευμένη διασκέδαση συνδέεται από τότε με ένα κενό νοήματος για να φτάσουμε λίγα χρόνια αργότερα να διαβάζουμε σε τοίχους συνθήματα για τα «μπαρ της αλλοτρίωσης». Τα μπαράκια γίνονται ακόμη τίτλος (σημαντικού) δίσκου.

277_1_germanos-mparakia

Υλικά κατάλοιπα αυτής της εμφάνισης λίγα. Εμείς εντοπίσαμε ορισμένα σε κάποια «εναλλακτικά» περιοδικά που εκδίδονταν την εποχή εκείνη στη Θεσσαλονίκη. Ας μας συγχωρήσουν οι φίλοι εκτός Θεσσαλονίκης για τη μικρή αυτή προτίμηση. Διαφημίσεις με λιτή αισθητική σε περιοδικά με κοινό μάλλον υψηλού μορφωτικού επιπέδου (φοιτητές, νέοι εργαζόμενοι, πανεπιστημιακοί). Τα μπαρ που εντοπίσαμε βρίσκονταν στην οδό Προξένου Κορομηλά ή στην περιοχή κοντά στον Λευκό Πύργο (τις δύο περιοχές που συγκέντρωσαν πολλά μπαρ την εποχή εκείνη). Άλλοι χώροι, η πλατεία Ναβαρίνου και η οδός Παύλου Μελά. Κάποια υπάρχουν ακόμη. Χειμώνας είναι, το σηκώνει ένα ποτό.

banal_ianos

Ιανός, τχ. 1 (Ιούνιος-Ιούλιος 1982)

 

banal_prooptiki

Προοπτική, Επιθεώρηση Κοινωνικής Κριτικής και Πολιτικής Παρέμβασης, τχ. 4 (Φλεβάρης 1982). Το Banal υπήρξε από τα πρώτα μπαρ στη Θεσσαλονίκη.  Για περισσότερα (που σχετίζονται γενικότερα με τη σημερινή ανάρτηση) εδώ.

don_kichotis_parodos

Πάροδος , περιοδικό φοιτητών της Φιλοσοφικής, τχ. 6 (Γενάρης 1984)

 

lucky_ianos

Πάροδος, περιοδικό φοιτητών της Φιλοσοφικής, τχ. 6 (Γενάρης 1984)

lucky_oikotopia

Οικοτοπία, τχ. 7 (Μάρτιος 1990)

 

concerto_oikotopia

Οικοτοπία, τχ. 6 (Ιανουάριος 1990)

 

de_facto_parodos

Οίκω, Έκδοση της Δημοκρατικής Ενότητας Αρχιτεκτόνων, τχ. 2 (Φεβρουάριος 1984)

 

enallax_en_oiko0001

Οίκω, Έκδοση της Δημοκρατικής Ενότητας Αρχιτεκτόνων, τχ. 5-6 (Δεκέμβριος 1985)

 

 

lotos_parodos

Πάροδος, περιοδικό φοιτητών της Φιλοσοφικής, τχ. 6 (Γενάρης 1984)

 

flou_en_oiko

Οίκω, Έκδοση της Δημοκρατικής Ενότητας Αρχιτεκτόνων, τχ. 5-6 (Δεκέμβριος 1985)

 

flou2_en_oiko

Οίκω, Έκδοση της Δημοκρατικής Ενότητας Αρχιτεκτόνων, τχ.2 (Φεβρουάριος 1984)

 

time_out_en_oiko

Οίκω, Έκδοση της Δημοκρατικής Ενότητας Αρχιτεκτόνων, τχ. 4 (Νοέμβριος 1984)

 

time_out_prooptiki0001

Οίκω, Έκδοση της Δημοκρατικής Ενότητας Αρχιτεκτόνων, τχ. 5-6 (Δεκέμβριος 1985)

 

Βοήθεια για την ανάρτηση προσέφερε το Νίκος Σουλιώτης «Μπαράκια» στο Βασίλης Βαμβακάς, Παναγής Παναγιώτοπουλος (επιστημονική επιμέλεια) , Η Ελλάδα στη δεκαετία του ’80. Κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό λεξικό, β΄ έκδ. Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2014

 

Γιώργος Κουμαρίδης

Φοιτητικά περιοδικά και ΑΠΘ

Φοιτητικά περιοδικά και ΑΠΘ

Φέτος το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης γιορτάζει τα 90 χρόνια από το πρώτο έτος λειτουργίας του. Έχουν μάλιστα προγραμματιστεί εκδηλώσεις όπως η έκθεση φωτογραφίας που ξεκίνησε το καλοκαίρι και θα διαρκέσει έως τις 15 Οκτωβρίου (για λεπτομέρειες εδώ). Η σημασία του πανεπιστημίου, που σήμερα είναι το πιο μεγάλο της χώρας, είναι για τη ζωή της Θεσσαλονίκης κομβική. Σε κάθε επίπεδο, οικονομικό, κοινωνικό, πολιτιστικό.

Εδώ θα μας απασχολήσει κυρίως η σημασία του πανεπιστημίου για την πολιτιστική και την εκδοτική ζωή της Θεσσαλονίκης και πιο συγκεκριμένα τα φοιτητικά περιοδικά. Τόσο προπολεμικά όσο και αμέσως μετά τον πόλεμο η εκδοτική κίνηση της πόλης συνδέεται στενά με το πανεπιστήμιο, με καθηγητές και φοιτητές του. Μια ματιά στις βιβλιογραφικές εργασίες του Ντίνου Χριστιανόπουλου και κυρίως στην εργασία του «Εκδόσεις» στο Επιτροπή Εορτασμού Πεντηκονταετηρίδος της Θεσσαλονίκης,  Θεσσαλονίκη 1912-1962, Θεσσαλονίκη, χ.χ., σ. 489-527, όπου καταγράφει και τις μη λογοτεχνικές εκδόσεις, επιβεβαιώνει τη θέση αυτή. Ζητούμενο βέβαια παραμένει μια νέα συστηματική βιβλιογραφική έρευνα για τις εκδόσεις στη Θεσσαλονίκη που θα εμπλουτίσει τις υπάρχουσες εργασίες δίνοντας σημαντικά στοιχεία για την ιστορία της πόλης.

Ο περιοδικός τύπος που σχετίζεται με το πανεπιστήμιο χωρίζεται κυρίως σε δύο κατηγορίες. Από τη μια οι διάφορες επιστημονικές επετηρίδες και τα επιστημονικά περιοδικά που εκδίδουν οι σχολές και τα τμήματα. Από την άλλη τα φοιτητικά περιοδικά. Περιοδικά συχνά βραχύβια, με ποικιλία ύλης, βήμα και πεδίο τριβής νεανικών φωνών και ανησυχιών. Επιστημονικά, λογοτεχνικά, πολιτικά, συνδικαλιστικά, ποικίλης ύλης. Άλλα πιο φροντισμένα, κάποια αυτοσχέδια. Θα άξιζε να γίνει μία συστηματική προσπάθεια καταγραφής τους.

Στις συλλογές μας αυξάνονται σταδιακά παρόμοια αποκτήματα για τα οποία χαιρόμαστε ιδιαίτερα. Ορισμένα από αυτά θα σας παρουσιάσουμε εδώ. Σαν μια στιγμή μέσα στην ιστορία των χιλιάδων φοιτητών που έμαθαν, ερωτεύθηκαν και έζησαν στο πανεπιστήμιο αυτό.

Το πιο γνωστό ίσως φοιτητικό περιοδικό που ξεπήδησε μέσα από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης τον καιρό της κατοχής και ίσως ένα από τα γνωστότερα και πλέον επιδραστικά ελληνικά νεανικά περιοδικά ήταν το Ξεκίνημα, έκδοση του Εκπολιτιστικού Ομίλου Πανεπιστημίου. Στις σελίδες του περιοδικού ξεχωρίζει το όνομα του «αρχισυντάκτη» Μανόλη Αναγνωστάκη καθώς και άλλων συνεργατών του όπως του Θανάση Φωτιάδη, του Κλείτου Κύρου, του Πάνου Θασίτη.

xekinima_9-10_front

Στα 1946 το Δελτίο του Συλλόγου των Φοιτητών της Φυσικομαθηματικής Σχολής & Χημείας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης λειτουργεί κυρίως σαν βοήθημα όπως φαίνεται από τα περιεχόμενά του.

deltio_fis0001

Ενημερωτικό κυρίως χαρακτήρα είχε το Δελτίον Συλλόγου Διεθνών Σχέσεων Φοιτητών Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Εδώ άδετο τεύχος του 1961.

deltion_diethno

Το 1955 κυκλοφορεί το περιοδικό Τα Φοιτητικά Γράμματα της Θεσσαλονίκης, έκδοση της Επιμορφωτικής Φοιτητικής Ενώσεως Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ποικίλη ύλη που περιλαμβάνει και λογοτεχνία με ένα διήγημα του Βασίλη Βασιλικού.

foititika_grammata0001

Περιοδικό  με παρόμοιο τίτλο είναι τα Φοιτητικά Γράμματα έκδοση της Φοιτητικής Ένωσης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου με αρχισυντάκτη τον Βίκτωρα Νέτα. Το τεύχος 13 είναι από το 1959.

foititika_grammata0002

Ο εφημεριδόσχημος Σπουδαστικός Κόσμος, κυκλοφόρησε το 1963  με διευθυντή και αρχισυντάκτη τον Ι. Ανδρέαδη. Ανάμεσα στους συνεργάτες του βρίσκουμε τον Κωστή Μοσκώφ και τον Άλκη Σαχίνη.

spoud_kosmos_full

Οι Μήνες εκδόθηκαν αρχικά το 1962 από το Σύλλογο Φοιτητών Φιλοσοφικής. Περιείχαν μελέτες, ελληνική και μεταφρασμένη λογοτεχνία, κριτική. Εδώ τεύχος του 1965.

mines0001

Μεταπολιτευτικά άνθησε το έντονα πολιτικοποιημένο φοιτητικό περιοδικό. Ανάμεσά τους οι Νέοι Αγώνες, Περιοδική Έκδοση του Συλλόγου Φοιτητών Φιλοσοφικής και Ι.Ξ.Γ. με αρχισυντάκτη τον Κλέαρχο Τσαουσίδη. Εδώ το τεύχος 2 με ημερομηνία έκδοσης 17 Νοέμβρη 1975.

neoi_agones

Τον Φεβρουάριο του 1977 εκδίδεται το πρώτο τεύχος του Η εξέγερση είναι δίκαια, σπουδαστικό περιοδικό για μια προλεταριακή αριστερά. Το περιοδικό διευθύνεται από συντακτική επιτροπή και στην πρώτη του σελίδα έχει προμετωπίδα τη φράση «Το προλεταριάτο πρέπει ν’ ασκήσει παντού την εξουσία του, ΜΑΟ».

eksegersi0001

Το Χωρίς Ρεκόρ, έκδοση της Συσπείρωσης ΤΕΦΑΑ κυκλοφόρησε για πρώτη φορά τον 1985. Με έντονα κριτική διάθεση και αντισυμβατική ματιά πάνω στο ζήτημα των Ολυμπιακών Αγώνων το τεύχος 4 του 1988.

xoris_rekor0001

Τα σκυλάκια του Παυλώφ, περιοδικό που εκδίδεται στο στέκι της παλιάς ΦΛΣ εκδόθηκαν για πρώτη φορά μάλλον στα τέλη του 1986 ή στις αρχές του 1987.  Στη συλλογή μας εντοπίστηκαν τέσσερα πολυσέλιδα τεύχη  από τον Απρίλη του 1987 έως τον Απρίλη του 1989. Με έντονο το στοιχείο της αυτονομίας στις σελίδες του, το περιοδικό συμμετείχε με δική του εκπομπή στο Ράδιο Ουτοπία,  ένα σημαντικό εγχείρημα αυτοδιαχειριζόμενης ραδιοφωνίας στη Θεσσαλονίκη στα τέλη της δεκαετίας του 1980.

ta_skilakia_tou_pavlof0001

Την ίδια περίπου εποχή εκδίδεται το πρώτο τεύχος της Μανούβρας, περιοδικού που βγαίνει στο Στέκι Βιολογικού. Συλλογική, αυτοσχέδια δουλειά που αποτυπώνει τον ελευθεριακό χαρακτήρα του Στεκιού, το οποίο υπάρχει ακόμα.

manouvra0001

Ιστορίες παρεών, συλλογικοτήτων, κοινωνικών αγώνων, προσωπικών διαδρομών, φιλοδοξιών, συγκρούσεων και πολλών άλλων γίνονται ορατές και μπορούν να αφηγηθούν μέσα από την ιστορία των «μικρών» εντύπων. Μην τα πετάτε.

Γιώργος Κουμαρίδης