Φοιτητικά περιοδικά και ΑΠΘ

Φοιτητικά περιοδικά και ΑΠΘ

Φέτος το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης γιορτάζει τα 90 χρόνια από το πρώτο έτος λειτουργίας του. Έχουν μάλιστα προγραμματιστεί εκδηλώσεις όπως η έκθεση φωτογραφίας που ξεκίνησε το καλοκαίρι και θα διαρκέσει έως τις 15 Οκτωβρίου (για λεπτομέρειες εδώ). Η σημασία του πανεπιστημίου, που σήμερα είναι το πιο μεγάλο της χώρας, είναι για τη ζωή της Θεσσαλονίκης κομβική. Σε κάθε επίπεδο, οικονομικό, κοινωνικό, πολιτιστικό.

Εδώ θα μας απασχολήσει κυρίως η σημασία του πανεπιστημίου για την πολιτιστική και την εκδοτική ζωή της Θεσσαλονίκης και πιο συγκεκριμένα τα φοιτητικά περιοδικά. Τόσο προπολεμικά όσο και αμέσως μετά τον πόλεμο η εκδοτική κίνηση της πόλης συνδέεται στενά με το πανεπιστήμιο, με καθηγητές και φοιτητές του. Μια ματιά στις βιβλιογραφικές εργασίες του Ντίνου Χριστιανόπουλου και κυρίως στην εργασία του «Εκδόσεις» στο Επιτροπή Εορτασμού Πεντηκονταετηρίδος της Θεσσαλονίκης,  Θεσσαλονίκη 1912-1962, Θεσσαλονίκη, χ.χ., σ. 489-527, όπου καταγράφει και τις μη λογοτεχνικές εκδόσεις, επιβεβαιώνει τη θέση αυτή. Ζητούμενο βέβαια παραμένει μια νέα συστηματική βιβλιογραφική έρευνα για τις εκδόσεις στη Θεσσαλονίκη που θα εμπλουτίσει τις υπάρχουσες εργασίες δίνοντας σημαντικά στοιχεία για την ιστορία της πόλης.

Ο περιοδικός τύπος που σχετίζεται με το πανεπιστήμιο χωρίζεται κυρίως σε δύο κατηγορίες. Από τη μια οι διάφορες επιστημονικές επετηρίδες και τα επιστημονικά περιοδικά που εκδίδουν οι σχολές και τα τμήματα. Από την άλλη τα φοιτητικά περιοδικά. Περιοδικά συχνά βραχύβια, με ποικιλία ύλης, βήμα και πεδίο τριβής νεανικών φωνών και ανησυχιών. Επιστημονικά, λογοτεχνικά, πολιτικά, συνδικαλιστικά, ποικίλης ύλης. Άλλα πιο φροντισμένα, κάποια αυτοσχέδια. Θα άξιζε να γίνει μία συστηματική προσπάθεια καταγραφής τους.

Στις συλλογές μας αυξάνονται σταδιακά παρόμοια αποκτήματα για τα οποία χαιρόμαστε ιδιαίτερα. Ορισμένα από αυτά θα σας παρουσιάσουμε εδώ. Σαν μια στιγμή μέσα στην ιστορία των χιλιάδων φοιτητών που έμαθαν, ερωτεύθηκαν και έζησαν στο πανεπιστήμιο αυτό.

Το πιο γνωστό ίσως φοιτητικό περιοδικό που ξεπήδησε μέσα από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης τον καιρό της κατοχής και ίσως ένα από τα γνωστότερα και πλέον επιδραστικά ελληνικά νεανικά περιοδικά ήταν το Ξεκίνημα, έκδοση του Εκπολιτιστικού Ομίλου Πανεπιστημίου. Στις σελίδες του περιοδικού ξεχωρίζει το όνομα του «αρχισυντάκτη» Μανόλη Αναγνωστάκη καθώς και άλλων συνεργατών του όπως του Θανάση Φωτιάδη, του Κλείτου Κύρου, του Πάνου Θασίτη.

xekinima_9-10_front

Στα 1946 το Δελτίο του Συλλόγου των Φοιτητών της Φυσικομαθηματικής Σχολής & Χημείας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης λειτουργεί κυρίως σαν βοήθημα όπως φαίνεται από τα περιεχόμενά του.

deltio_fis0001

Ενημερωτικό κυρίως χαρακτήρα είχε το Δελτίον Συλλόγου Διεθνών Σχέσεων Φοιτητών Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Εδώ άδετο τεύχος του 1961.

deltion_diethno

Το 1955 κυκλοφορεί το περιοδικό Τα Φοιτητικά Γράμματα της Θεσσαλονίκης, έκδοση της Επιμορφωτικής Φοιτητικής Ενώσεως Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ποικίλη ύλη που περιλαμβάνει και λογοτεχνία με ένα διήγημα του Βασίλη Βασιλικού.

foititika_grammata0001

Περιοδικό  με παρόμοιο τίτλο είναι τα Φοιτητικά Γράμματα έκδοση της Φοιτητικής Ένωσης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου με αρχισυντάκτη τον Βίκτωρα Νέτα. Το τεύχος 13 είναι από το 1959.

foititika_grammata0002

Ο εφημεριδόσχημος Σπουδαστικός Κόσμος, κυκλοφόρησε το 1963  με διευθυντή και αρχισυντάκτη τον Ι. Ανδρέαδη. Ανάμεσα στους συνεργάτες του βρίσκουμε τον Κωστή Μοσκώφ και τον Άλκη Σαχίνη.

spoud_kosmos_full

Οι Μήνες εκδόθηκαν αρχικά το 1962 από το Σύλλογο Φοιτητών Φιλοσοφικής. Περιείχαν μελέτες, ελληνική και μεταφρασμένη λογοτεχνία, κριτική. Εδώ τεύχος του 1965.

mines0001

Μεταπολιτευτικά άνθησε το έντονα πολιτικοποιημένο φοιτητικό περιοδικό. Ανάμεσά τους οι Νέοι Αγώνες, Περιοδική Έκδοση του Συλλόγου Φοιτητών Φιλοσοφικής και Ι.Ξ.Γ. με αρχισυντάκτη τον Κλέαρχο Τσαουσίδη. Εδώ το τεύχος 2 με ημερομηνία έκδοσης 17 Νοέμβρη 1975.

neoi_agones

Τον Φεβρουάριο του 1977 εκδίδεται το πρώτο τεύχος του Η εξέγερση είναι δίκαια, σπουδαστικό περιοδικό για μια προλεταριακή αριστερά. Το περιοδικό διευθύνεται από συντακτική επιτροπή και στην πρώτη του σελίδα έχει προμετωπίδα τη φράση «Το προλεταριάτο πρέπει ν’ ασκήσει παντού την εξουσία του, ΜΑΟ».

eksegersi0001

Το Χωρίς Ρεκόρ, έκδοση της Συσπείρωσης ΤΕΦΑΑ κυκλοφόρησε για πρώτη φορά τον 1985. Με έντονα κριτική διάθεση και αντισυμβατική ματιά πάνω στο ζήτημα των Ολυμπιακών Αγώνων το τεύχος 4 του 1988.

xoris_rekor0001

Τα σκυλάκια του Παυλώφ, περιοδικό που εκδίδεται στο στέκι της παλιάς ΦΛΣ εκδόθηκαν για πρώτη φορά μάλλον στα τέλη του 1986 ή στις αρχές του 1987.  Στη συλλογή μας εντοπίστηκαν τέσσερα πολυσέλιδα τεύχη  από τον Απρίλη του 1987 έως τον Απρίλη του 1989. Με έντονο το στοιχείο της αυτονομίας στις σελίδες του, το περιοδικό συμμετείχε με δική του εκπομπή στο Ράδιο Ουτοπία,  ένα σημαντικό εγχείρημα αυτοδιαχειριζόμενης ραδιοφωνίας στη Θεσσαλονίκη στα τέλη της δεκαετίας του 1980.

ta_skilakia_tou_pavlof0001

Την ίδια περίπου εποχή εκδίδεται το πρώτο τεύχος της Μανούβρας, περιοδικού που βγαίνει στο Στέκι Βιολογικού. Συλλογική, αυτοσχέδια δουλειά που αποτυπώνει τον ελευθεριακό χαρακτήρα του Στεκιού, το οποίο υπάρχει ακόμα.

manouvra0001

Ιστορίες παρεών, συλλογικοτήτων, κοινωνικών αγώνων, προσωπικών διαδρομών, φιλοδοξιών, συγκρούσεων και πολλών άλλων γίνονται ορατές και μπορούν να αφηγηθούν μέσα από την ιστορία των «μικρών» εντύπων. Μην τα πετάτε.

Γιώργος Κουμαρίδης

η λησμονημένη

Υπήρξε βασική πηγή γνώσης για πολλά χρόνια. Επένδυση της ελληνικής οικογένειας στη μόρφωση των παιδιών της. Ελληνική ή μεταφρασμένη από ξένες, κυριάρχησε για ένα περίπου αιώνα ως το πρώτο καταφύγιο για την άντληση πληροφοριών, για τον εμπλουτισμό γνώσεων, για την αρχή της έρευνας.

Η εγκυκλοπαίδεια σήμερα ξεχάστηκε. Σε όποια σπίτια υπάρχει ακόμη, πιάνει χώρο. Η χρηστική της αξία έχει πλέον σε μεγάλο βαθμό ξεπεραστεί. Δύο νέες λέξεις είναι αυτές που πλέον αποτελούν την πύλη για την γνωριμία με το άγνωστο: βικιπαίδεια και γκουγκλάρω. Εμείς δεν θα ασχοληθούμε περαιτέρω με την αλλαγή αυτή. Καθώς όμως έχουμε διασώσει ορισμένες εγκυκλοπαίδειες στη βιβλιοθήκη μας θα δώσουμε ορισμένες στιγμές αυτής της πορείας, η οποία έχει πλέον ιστορικό ενδιαφέρον. Για την ιστορία του ελληνικού βιβλίου, για την ιστορία των επιστημών στην Ελλάδα, για την ιστορία της γλώσσας.

Το «Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ελευθερουδάκη» και η «Εγκυκλοπαίδεια του Πυρσού» (μετέπειτα «Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια του Δρανδάκη») υπήρξαν δύο τεράστια εκδοτικά εγχειρήματα του Μεσοπολέμου. Κινητοποίησαν εκατοντάδες επιστήμονες καθώς και πολυπληθές τεχνικό και εργατικό δυναμικό. Θεωρήθηκαν πολύ επιτυχημένα εγχειρήματα, τόσο ως προς το επιστημονικό όσο και ως προς το αισθητικό τους μέρος. Χτίζοντας ταυτόχρονα ένα δίκτυο πωλήσεων με αντιπροσώπους και κυκλοφορώντας ανά τεύχη ή χρησιμοποιώντας την τεχνική των δόσεων μπόρεσαν να πλησιάσουν το αναγνωστικό κοινό της εποχής. Η έκδοσή τους άλλαξε το τοπίο της ελληνικής εκδοτικής παραγωγής.

Το Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ελευθερουδάκη άρχισε να κυκλοφορεί το 1927 και η έκδοση του ολοκληρώθηκε το 1931, όταν κυκλοφόρησε ο δωδέκατος τόμος. Πλούσια εικονογραφημένο με χάρτες, σχέδια και εικόνες, ήταν φθηνότερο από τον Πυρσό και μικρότερου μεγέθους. Ανάμεσα στους συνεργάτες του βρίσκουμε κορυφαία ονόματα των τεχνών και των επιστημών όπως ο Στίλπων Κυριακίδης, ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου, η Αγγελική Χατζημιχάλη, ο Νίκος Καζαντζάκης, ο Γεώργιος Χατζιδάκις, ο Φώτης Κόντογλου.

elef_tit0001_c

elef_in0001

 

Η Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια ιδρύθηκε το 1926 από τον δημοσιογράφο Παύλο Δρανδάκη και την έκδοση της ανέλαβε η Πυρσός Α.Ε. Εκδόσεων και Γραφικών Τεχνών, θυγατρική της εταιρείας Π.Γ. Μακρής & Σία. Η έκδοσή της ολοκληρώθηκε το 1934 όταν εκδόθηκε ο εικοστός τέταρτος τόμος. Η εγκυκλοπαίδεια ακολούθησε το πρότυπο της Encyclopaedia Brittanica και είχε και αυτή πλήθος επιφανών και άξιων συνεργατών.

meg_pirsos

 

vivliario 001

vivliario_int

βιβλιάριο συνδρομητή του γιατρού, πολιτικού και σημαντικού εκπροσώπου του ποντιακού ελληνισμού, Θεοφύλακτου Θεοφυλάκτου

 

 

Η εγκυκλοπαίδεια εκδόθηκε ξανά, ενημερωμένη με συμπληρώματα, τη δεκαετία του 1950 από συγγενείς του Παύλου Δρανδάκη, ο οποίος είχε κρατήσει ορισμένα δικαιώματα τα οποία και κέρδισε σε δίκη.

meg_dandrakis

Μεταπολεμικά η δημόσια εκπαίδευση επεκτείνεται, φθάνει σε μεγαλύτερες ομάδες πληθυσμού, όλο και περισσότεροι άνθρωποι μαθαίνουν γράμματα. Η άνοδος του βιοτικού επιπέδου μαζί με την προοπτική κοινωνικής ανόδου μέσω της μόρφωσης (σταθερή επιλογή της ελληνικής οικογένειας) διαμορφώνουν νέο αγοραστικό κοινό για τους εκδότες. Περισσότερες εκδόσεις, όχι πάντοτε το ίδιο ποιοτικές, τουλάχιστον αναφορικά με τις εγκυκλοπαίδειες και τα ποικίλα εγκυκλοπαιδικά έργα που κυκλοφορούν (οδηγοί υγείας, ζωγραφικής, τέχνης, γεωγραφίας)..

Το Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν, Έκδοσις της Εγκυκλοπαιδικής Θεώρησης Ήλιος, πιο γνωστό ως το «Λεξικό του Ήλιου» άρχισε να εκδίδεται το 1945. Συνολικά κυκλοφόρησαν 18 τόμοι ενώ φαίνεται ότι έγινε και δεύτερη έκδοση που ολοκληρώθηκε το 1960. Γραμμένο και αυτό στην καθαρεύουσα, όπως άλλωστε τόσο ο «Ελευθερουδάκης» όσο και ο «Πυρσός», υπήρξε αρκετά επιτυχημένο αν και ποτέ δεν έφτασε τη φήμη τους.

ilios_itle0001

ilios_in

Το 1963 ξεκίνησε η έκδοση της Πάπυρος – Λαρούς, η οποία και ολοκληρώθηκε το 1968. Κυκλοφόρησαν συνολικά 12 τόμοι και τρία συμπληρώματα. Η εγκυκλοπαίδεια έφερε τον τίτλο Γενική Παγκόσμιος Εγκυκλοπαίδεια μετά πλήρους λεξικού της ελληνικής γλώσσης. Η βάση της ήταν η Grand Larousse Encyclopedique προσαρμοσμένη και εμπλουτισμένη για το ελληνικό κοινό.

papiros_larous_1963

 

Το έργο σημείωσε εκδοτική επιτυχία και επανεκδόθηκε αρκετές φορές. Στη δεκαετία του 1980 κυκλοφορούσε πλέον ως Πάπυρος – Λαρούς – Μπριτάνικα.

papiros_larous+_c

 

Άλλες γνωστές εγκυκλοπαίδειες ήταν η Δομή και η Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια του Χάρη Πάτση, που κυκλοφόρησαν στα μέσα της δεκαετίας του 1960. Την ίδια περίοδο κυκλοφόρησε και η Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια. Τα επόμενα χρόνια κυκλοφόρησε πλήθος εγκυκλοπαιδικών έργων από διάφορους εκδότες με άνιση όμως ποιότητα.

paideia0001

ginaika0001

DOMI 001

Διαφήμιση της Δομής στο οπισθόφυλλο του περιοδικού Ε της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας, 14.1.1996. Κύκνειο, μάλλον, άσμα.

 

Άχαρη από πλευράς μεγέθους, άνιση από άποψη έκδοσης και περιεχομένου, αποθαρρυντική για πολλούς, η ελληνική εγκυκλοπαίδεια έπαιξε για αρκετά χρόνια το ρόλο της. Αυτόν της πρώτης αναφοράς, της αφετηρίας. Σήμερα τον ρόλο αυτό τον κρατάνε άλλοι.

Γιώργος Κουμαρίδης

 

τρία Αρχεία μιλούν για σχολεία της Θεσσαλονίκης

Η σημερινή ανάρτηση σχετίζεται με μία εκδήλωση.

Με αφορμή την ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΡΧΕΙΩΝ, την Πέμπτη 9 Ιουνίου 2016, τρία Αρχεία της Θεσσαλονίκης μιλούν για Σχολεία της πόλης, μέσα από τεκμήρια και χάρτες. Συγκεκριμένα, το Ιστορικό Αρχείο Μακεδονίας (ΙΑΜ), το Αρχείο Χαρτογραφικής Κληρονομιάς (ΑΧΑΚ) και το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ) ενώνουν τις δυνάμεις τους, ανοίγουν τα αρχεία τους και γιορτάζουν. Σας καλούμε στον χώρο του ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ, Βασιλίσσης Όλγας 108, Βίλα Καπαντζή, από τις 11:00 έως τις 19:00 σε μια πρώτη γνωριμία με τον κόσμο των αρχείων και των χαρτών. Ελάτε να συζητήσουμε για τη σημασία των αρχείων, το παρόν και το μέλλον τους, την αξία τους. Ενημερωθείτε για τις συλλογές μας, ρωτήστε μας για το πώς μπορείτε να τις χρησιμοποιήσετε και μάθετε γιατί δεν πρέπει να πετάξετε εκείνα τα παλιά χαρτιά του παππού.

Το 2007 το Διεθνές Συμβούλιο Αρχείων καθιέρωσε την 9η Ιουνίου ως Παγκόσμια Ημέρα Αρχείων. Ο εορτασμός της ημέρας αυτής έχει ως βασική στόχευση να ευαισθητοποιήσει το κοινό για τη σημασία και τον ρόλο των αρχείων, να προβάλει το έργο των αρχειακών φορέων καθώς και τον πλούτο των συλλογών τους και να καλλιεργήσει την αρχειακή συνείδηση.

Για τον φετινό εορτασμό αναζητήσαμε ίχνη της παρουσίας τεσσάρων ιστορικών σχολείων της Θεσσαλονίκης στις συλλογές του ΙΑΜ, του ΑΧΑΚ και του ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ: Παρθεναγωγείο Θεσσαλονίκης, Διδασκαλείο Θηλέων, Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Κολλέγιο Ανατόλια. Μια μικρή περιήγηση στην ιστορία τους αποκαλύπτει γιατί τα αρχεία και οι χάρτες είναι απαραίτητα για την ανασύσταση του παρελθόντος και την ιστορική έρευνα. Η παρουσίαση του υλικού αυτού με προβολή, σχολιασμό και χρόνο για συζήτηση, συνολικής διάρκειας μίας ώρας, είναι προγραμματισμένη στις 11:30, 14:30 και 17:30.

Δείτε περισσότερα για τα τρία Αρχεία στο δελτίο τύπου της εκδήλωσης και κατεβάστε την αφίσα.

Την Πέμπτη 9 Ιουνίου 2016 στον χώρο του ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ, Βασιλίσσης Όλγας 108, Βίλα Καπαντζή, από τις 11:00 έως τις 19:00 , προβολές στις 11:30, 14:30, 17:30.

Είσοδος ελεύθερη | Λεωφορεία ΟΑΣΘ: στάση Πέτρου Συνδίκα, γραμμές (από κέντρο) 5, 6, 8, 33 – στάση Ανάληψη, γραμμές (προς κέντρο) 3, 5, 6, 8 | Υπάρχει χώρος στάθμευσης για το κοινό | Πληροφορίες: τηλ. 2310295176.

Πρόσκληση

Εμείς εδώ θα δώσουμε μια μικρή πρόγευση με τεκμήρια που προέρχονται από αρχεία του ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ. Συγκεκριμένα από τέσσερα αρχεία στα οποία εντοπίσαμε ίχνη της παρουσίας τριών σημαντικών σχολείων της μεσοπολεμικής Θεσσαλονίκης: του Διδασκαλείου Θηλέων Θεσσαλονίκης, του Κολλεγίου Ανατόλια και του Πειραματικού Σχολείου του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για τα αρχεία της Αφρούλας Κανάκη-Πασχαλίδου, της Ρούλας Παπαδημητρίου, του Κλείτου Κύρου και του Βασίλειου Τατάκη. Όλα τους αποτελούν καλά παραδείγματα του πλούτου που μπορεί να κρύβεται στα αρχεία ιδιωτών.

Η Αφρούλα Κανάκη Πασχαλίδου  εργάστηκε για χρόνια ως δασκάλα σε σχολεία της Θεσσαλονίκης. Υπήρξε μαθήτρια του Μίλτου Κουντουρά όταν αυτός ήταν διευθυντής του Διδασκαλείου Θηλέων Θεσσαλονίκης, την τριετία 1927-1930, καθώς και μέλος της ομάδας των μαθητριών του που ανέδειξαν το έργο του. Στο αρχείο εντοπίστηκε πλήθος τεκμηρίων που δείχνει τη δουλειά που έγινε στο πρωτοποριακό εκείνο σχολείο καθώς και την επίδραση που είχε το σχολείο στις μαθήτριές του. Πρακτικά συγκεντρώσεων, προγράμματα εκδηλώσεων, θεατρικά έργα που έγραψαν οι μαθήτριες, φωτογραφίες, αντίγραφα χειρογράφων του Κουντουρά. Δείτε την περιγραφή του αρχείου εδώ

Kanaki_Pasxalidou_032

Φωτογραφία από το δράμα «Οι τελευταίες μέρες του Σωκράτη» που έγραψαν μαθήτριες του Διδασκαλείου και έπαιξε η Β΄ τάξη τον Ιούνιο του 1930.

 

Kanaki_pasxalidou_023

Ο Μίλτος Κουντουράς στο γραφείο του, 1930.

 

Kanaki_pasxalidou_022

Μαθήτριες στην κεντρική είσοδο. Ο Κουντουράς αντικατέστησε την ποδιά με καινούρια στολή. Το κόκκινο μαντήλι που φορούσαν οι μαθήτριες προκάλεσε την αντίδραση συντηρητικών κύκλων της πόλης καθώς συνδέθηκε με τον κομμουνισμό, για τον οποίο άλλωστε κατηγορήθηκε ο Κουντουράς.

 

Η Ρούλα Παπαδημητρίου υπήρξε συγγραφέας, εκδότρια του Περιοδικού Ελληνίδων Βορείου Ελλάδος και γυναίκα με έντονη κοινωνική και φιλανθρωπική δράση. Υπήρξε μαθήτρια του American Boarding School for Girls (το «Θηλέων» του Ανατόλια). Στο αρχείο της εντοπίστηκε πλούσιο φωτογραφικό υλικό από το σχολείο, όταν αυτό στεγαζόταν σε ένα μεγάλο σπίτι της οδού Θεμιστοκλή Σοφούλη. Η Παπαδημητρίου έγραψε το βιβλίο Αναμνήσεις από το Κολλέγιο Ανατόλια, Θεσσαλονίκη 2007. Δείτε την περιγραφή του αρχείου εδώ.

Papadimitriou002

Το κτίριο του «Θηλέων» του Ανατόλια, στην οδό Θεμιστοκλή Σοφούλη.

 

Papadimitriou004

Παίζοντας base-ball στην αυλή του σχολείου, 1929.

 

Papadimitriou006a

Έλεγχος της Αργυρούλας (Ρούλας) Βαρέλλα (πατρικό επώνυμο της Παπαδημητρίου), Ιανουάριος 1928. Το όνομα του σχολείου είναι American Boarding School for Girls.

Το αρχείο του ποιητή Κλείτου Κύρου είναι το πιο γνωστό από τα τέσσερα. Ο Κύρου υπήρξε μαθητής στο Κολλέγιο Ανατόλια από το 1932 έως το 1939. Αγάπησε πολύ το σχολείο του και διέσωσε πλήθος φωτογραφιών, ημερολόγιο από εκδρομή της τάξης του στο Άγιο Όρος και δέκα φύλλα της χειρόγραφης εφημερίδας με τίτλο Βεντούζα που εξέδιδε η τάξη του. Δείτε την περιγραφή του αρχείου εδώ.

Kyrou_Lefkoma001

Η τάξη του 1939 στην Α΄τάξη του Κολλεγίου, στην περιοχή Χαριλάου, 1934. Στο κέντρο με το μουστάκι ο γνωστός καθηγητής του Κολλεγίου, Λάμπρος Παραράς.

 

Kyrou_Lefkoma006

Το συγκρότημα του Κολλεγίου στην Πυλαία τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του, δεύτερο μισό της δεκαετίας του  1930.

 

ventouza_08

Η χειρόγραφη εφημερίδα Βεντούζα που εξέδιδε η τάξη του 1939 και έγραφε ο Κύρου.

Ο Βασίλειος Τατάκης υπήρξε σημαντικός εκπαιδευτικός και καθηγητής φιλοσοφίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Το 1934 διορίστηκε πρώτος διευθυντής του Πειραματικού Σχολείου του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, από όπου εκδιώχθηκε από το καθεστώς Μεταξά, σύντομα μετά την εκδίωξη του ιδρυτή και επόπτη του σχολείου Αλέξανδρου Δελμούζου. Στο αρχείο εντοπίστηκαν λίγα αλλά σημαντικά τεκμήρια που σχετίζονται με τη θητεία του στο σχολείο, όπως οι σημειώσεις που κρατούσε τους πρώτους μήνες λειτουργίας του σχολείου καθώς και εκθέσεις ετήσιας δράσης. Δείτε την περιγραφή του αρχείου εδώ.

Tatakis_photo005

Ο Βασίλειος Τατάκης (τρίτος από αριστερά) με καθηγητές του Πειραματικού

 

sxolikh _zwh1_1

Σημειώσεις του Τατάκη σχετικά με τη λειτουργία του Πειραματικού, 1934

 

ekthesi_delmouzou

Επιστολή του Αλέξανδρου Δελμούζου, επόπτη του Πειραματικού, προς τον Πρόεδρο του Εκπαιδευτικού Συμβουλίου σχετικά με τον Τατάκη ως διευθυντή του σχολείου. Γράφει ανάμεσα σε άλλα : «…δύναμαι να ειπώ ότι ο κ. Τατάκης είναι εις των πολυτιμοτέρων εργατών της ελληνικής παιδείας».

Για περισσότερα σας περιμένουμε. Καλό καλοκαίρι.

Γιώργος Κουμαρίδης

Το πικ νικ

Η σημερινή δημοσίευση ξεκινά από πολλές αφορμές. Ο ερχομός της άνοιξης και η ακόλουθη διάθεση για επαφή με αυτό που σχηματικά καλούμε φύση είναι η κύρια. Εκδρομή λοιπόν. Με αυτοκίνητο, λεωφορείο, τρένο, πεζή. Εγγύτερα ή και λίγο πιο μακριά. Με παρέα μικρή και μεγάλη, οικογένεια και φίλους.

Η εκδρομή συνοδεύεται συχνά (αν δεν το εμπεριέχει εμπρόθετα) από φαγητό. Τα τελευταία χρόνια η ανάγκη αυτή καλύπτεται συνήθως από τα κατά τόπους εστιατόρια και ταβέρνες που δημιουργήθηκαν μαζικά με την ανάπτυξη του τουρισμού και της βιομηχανίας του ελεύθερου χρόνου. Με την εξέλιξη αυτή, το πικ νικ (πότε άραγε καθιερώθηκε στα ελληνικά η γαλλική αυτή λέξη;), το κολατσιό, το φαγοπότι στην ύπαιθρο έχασε έδαφος. Ανατρέξαμε σε φωτογραφικά τεκμήρια από τα αρχεία μας και εντοπίσαμε ορισμένες αποτυπώσεις της στιγμής. Εξαιρετική (συνέπιπτε άλλωστε συχνά με γιορτή), για αυτό άλλωστε σήκωνε και φωτογραφία.

Πριν όμως μοιραστούμε μαζί σας τις λίγες αυτές αρχειακές αποτυπώσεις παραθέτουμε μία εμβληματική φωτογραφία που ανασύρθηκε από τη μνήμη μας και παίζει με το ίδιο θέμα στη Γαλλία του 1938. Εδώ ο φωτογράφος επιλέγει να φωτογραφίσει την παρέα από πίσω. Σκηνοθετεί τη λήψη σαν ζωγραφικό πίνακα και αποτυπώνει τη διάθεση αλλά και την πρακτική. Εμάς μας ενδιαφέρουν επιπλέον το βαλιτσάκι του πικ νικ, το κρασί, τα μαχαιροπίρουνα, η μέρα και ο τόπος της λήψης.

cartier_bresson_c

Henri Cartier-Bresson, Κυριακή στις όχθες του Μάρνη, 1938

 

Οι δικές μας φωτογραφίες είναι μάλλον τραβηγμένες από ερασιτέχνες. Δεν έχουν καλλιτεχνικές αξιώσεις. Μας ενδιαφέρουν όμως αρχειακά, σαν μια ελάχιστη ιστορία της εκδρομής, της διατροφής, του υλικού πολιτισμού. Δεν μπορούμε βέβαια από τέσσερις φωτογραφίες (οι οποίες στην περίπτωση μας είναι όλες μάλλον προπολεμικές) να βγάλουμε συμπεράσματα και να φτιάξουμε «τυπολογίες». Εντοπίζουμε όμως ομοιότητες. Οι εκδρομείς καθιστοί κατάχαμα σε ένα κιλίμι, με το φαγητό και τα σύνεργα του απλωμένα σε ένα σεντόνι. Σε τόπο σκιερό, δασωμένο (εμφανίζεται βέβαια κι ένα παρασόλι). Πλεκτά καλάθια, λίγες τομάτες, ψωμί, σταφύλια. Μαζί κι ένα ταψί με την πανταχού παρούσα πίτα ή ένα γιουβέτσι. Παγούρι για νερό, ποτήρια και κρασί και λίγα πιάτα. Η διάθεση μάλλον χαλαρή αν και την εποχή εκείνη ο φακός συνδυάζεται ακόμη με τη σοβαρότητα του βλέμματος.

giannopoulos0001_c

αρχείο Αλκιβιάδη Γιαννόπουλου

 

kk_c

Πρώτη από δεξιά η Ελένη Κατσανίκα, αρχείο Κλείτου Κύρου

 

papadimitriou

Η οικογένεια Βαρέλλα, αρχείο Ρούλας Παπαδημητρίου

 

albani_c

αρχείο Παναγιώτη Αλμπάνη

Επιτρέψτε μας μια προτροπή. Μια μικρή προετοιμασία, διάθεση και παρέα είναι αυτά που απαιτούνται.  Καλές εκδρομές, καλό Πάσχα και καλή Πρωτομαγιά.

Γιώργος Κουμαρίδης

 

 

 

 

 

εκδουλεύσεις

Πελατειακό κράτος, ρουσφέτι, εξυπηρέτηση ημετέρων και άλλα πολλά. Άλλοτε προστασία, πρόνοια του πολιτικού για την επαρχία του, κανόνας και όχι εξαίρεση. Εκδουλεύσεις, αιτήματα, διορισμοί, τακτοποίηση.  Προφανώς, δεν θα κάνουμε ανάλυση του πολύπλοκου αυτού φαινομένου στα μικρά μας αυτά σημειώματα. Καθώς όμως συναντάμε συχνά σε πολλά αρχεία πολιτικών πλήθος σχετικών τεκμηρίων, σκεφτήκαμε να  θίξουμε το θέμα στην αρχειακή του διάσταση.

Μας δίνεται έτσι η ευκαιρία να παρουσιάσουμε δύο σημαντικά αρχεία της συλλογής μας, που παρουσιάζουν ενδιαφέρον ιδιαίτερα για τη Μακεδονία του Μεσοπολέμου, και τα οποία μέχρι σήμερα παραμένουν σχετικά αναξιοποίητα. Πρόκειται για τα αρχεία του Γεώργιου Κακουλίδη και του Νικόλαου Κωνσταντόπουλου.

Ο Γεώργιος Κακουλίδης (1871-1945) υπήρξε αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού. Συμμετείχε ενεργά στους Βαλκανικούς Πολέμους και σε επιχειρήσεις του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Σημαίνων στέλεχος του Κόμματος των Φιλελευθέρων πολιτεύτηκε στην Κοζάνη και εκλέχτηκε βουλευτής (1923, 1926, 1936) και γερουσιαστής (1929-1933). Χρημάτισε Γενικός Διοικητής Θράκης (1929-1930) επί κυβερνήσεως Βενιζέλου.

3.7_cart

επισκεπτήριο του Κακουλίδη στα γαλλικά

 

kakoulidis_photo

φωτογραφία του Κακουλίδη

 

Ο Νικόλαος Κωνσταντόπουλος γεννήθηκε το 1885 στον Σκοπό της Ανατολικής Θράκης. Το 1920 διορίστηκε βοηθός υποδιοικητής Ξάνθης. Τον ίδιο χρόνο εκλέχτηκε βουλευτής στην περιφέρεια των Σαράντα Εκκλησιών με το κόμμα των Φιλελευθέρων. Το 1922 ήρθε ως πρόσφυγας στην Ελλάδα μετά την υποχρεωτική αποχώρηση των Ελλήνων από την Ανατολική Θράκη και το 1923 τοποθετήθηκε στη θέση του νομάρχη Λακωνίας από την κυβέρνηση Γονατά. Στις εκλογές του ίδιου χρόνου, εκλέχτηκε βουλευτής με το κόμμα των Φιλελευθέρων στις Σέρρες. Σε αυτή την εκλογική περιφέρεια εκλέχτηκε συνεχόμενα και στις επόμενες εκλογές των ετών 1928, 1932, 1933 και 1936. Το 1944 διορίστηκε Γενικός Διοικητής Ανατολικής Μακεδονίας από την κυβέρνηση Πλαστήρα, θέση που διατήρησε έως το 1946. Το 1952 εκλέχτηκε βουλευτής Αθηνών με τον Ελληνικό Συναγερμό.

konstantopoulou_1.2

Ο Κωνσταντόπουλος σε προεκλογική αφίσα

cart_visit0001

επισκεπτήριο του Κωνσταντόπουλου

Για αναλυτικά βιογραφικά  και τις περιγραφές των αρχείων επισκεφθείτε τον κατάλογο αρχείων του ΕΛΙΑ Θεσσαλονίκης.

Στα αρχεία του Κακουλίδη και του Κωνσταντόπουλου περιέχεται πλήθος επιστολών ψηφοφόρων, συγγενών, επαγγελματικών και ποικίλων οργανώσεων, συνήθως της επικράτειάς τους (αν και αυτό δεν είναι πάντα απαραίτητο) που συνήθως ζητάνε κάτι. Μεγάλο ή μικρό,  λιγότερο ή περισσότερο παρακλητικά, με μετρημένες ή υπερβολικές εκφράσεις, με υποσχέσεις αιώνιας πίστης ή και χωρίς. Σταχυολογήσαμε ορισμένες και τις παρουσιάζουμε εν τάχει.

Νικόλαος Διάφας προς Κακουλίδη, Γερουσιαστή Κοζάνης, Κοζάνη, 2.2.1933.

Άεργος, καπνοπαραγωγός, πατέρας δέκα παιδιών, συνελήφθη από την αστυνομία να καπνίζει λαθραία τσιγάρα. Η εφορία Κοζάνης του επέβαλε πρόστιμο 1000 δραχμών. Στη συνέχεια έκανε έφεση ενάντια στην απόφαση αυτή. Ζητάει από τον Κακουλίδη να κάνει ό,τι μπορεί.

Σας παρακαλώ θερμώς κ. Κακουλίδη όπως έχοντες υπ’ όψη πλην της αεργίας και της πείνης ήτις μαστίζει την οικογένειαν μου, ότι τυγχάνω οικογενειάρχης και πατέρας 10 τέκνων, άτινα εγώ γνωρίζω πως τα κρατώ εις την ζωήν, και δεν είμαι εις θέσιν ούτε δραχμήν να πληρώσω. Έαν παρ’ ελπίδα το Δικαστήριο επιμείνη εις την πληρωμήν του προστίμου, η απόφασις του θα ισοδυναμεί με καταδίκην είς θάνατον εμού και της οικογενείας μου. 

diafas_pros_kakoulidi_ready

Ιερέας με δυσανάγνωστη υπογραφή προς Κακουλίδη, Γερουσιαστή Κοζάνης, Πελεκάνος Κοζάνης, 4 Απριλίου 1934

Ζητάει την παρέμβαση του Κακουλίδη σχετικά με την έγκριση αποζημίωσης για μια ανταλλάξιμη περιουσία του πατέρα του. Εκθειάζει εκτενώς τον Κακουλίδη και όσους τον ψήφισαν.

Και ως εκ τούτο, έρχομαι όχι μόνον και εσάς να ευχαριστώ δια την ενθύμησιν σας εις εμάς αλλά και να εκφράσω συγχαρητήρια εις εκείνους που καλώς σκεπτόμενοι εψήφισαν εσάς κ[αι] να γνωρίζουν ότι ο ψήφος τους κατέχη θέσιν μερίδος εκ των αχράντων μυστηρίων

iereas_pros _kakoulidi01

iereas_pros_kakoulidi_02

 

Αναστάσιος Μπεϋνόγλου προς Κακουλίδη, Πτολεμαΐδα, 20.7.1936.

mpeinoglou_pros_kakoulidi

 

Ζητάει από τον Κακουλίδη να ενεργήσει προς το Υπουργείο Γεωργίας ούτως ώστε να επισπευτεί  η αποστολή σχεδιαγράμματος για αγρό που του παραχωρήθηκε και τον οποίο προσπάθησε να ιδιοποιηθεί άλλος αγρότης.

Διά ταύτα έρχομαι και πάλιν να σας ενοχλήσω δια της παρούσης μου όπως εάν είνε δυνατόν επισπευθή η αποστολή του αιτηθέντος παρά του Υπουργείου Γεωργίας σχεδιαγράμματος.    

 

 

 

 

Δυσανάγνωστη υπογραφή προς Κωνσταντόπουλο, Αλεξάνδρεια Αιγύπτου, 30.8.1920.alexandreia_pros_konstantopoulo_01

Ο Κωνσταντόπουλος μόλις έχει αναλάβει βοηθός υποδιοικητής Ξάνθης. Ο αποστολέας ζητάει να διοριστεί στο δημόσιο.

…σπεύδω να σας συγχαρώ διά την θέσιν σας και συνάμα να εκφράσω τη μεγάλην μου χαράν διότι δικοί μας συμπατριώται μέλλον να διοικήσουν τον τόπον μας, αφ’ ετέρου δε κ την ελπίδα να λάβω την τιμήν κ εγώ να συγκαταλεχθώ μεταξύ των δημοσίων υπαλλήλων της πατρίδος μου.  

 

 

 

 

 

 

Ένωσις των εν Μακεδονία & Θράκη Προσφύγων τέως Δημοσίων Υπαλλήλων Τουρκίας προς Κωνσταντόπουλο, βουλευτή Σερρών, Θεσσαλονίκη, 26.10.1928.

Μετά τις εκλογές του Αυγούστου του 1928, ο σύλλογος ζητάει την εισήγηση νομοσχεδίου σχετικά με την αποζημίωση της σύνταξης των μελών του.

Ο Σύλλογος ημών  λαμβάνει την τιμήν να σας υπενθυμίση το φλέγον ζήτημα της αποζημιώσεως της συντάξεως των τέως Δημοσίων Προσφύγων Υπαλλήλων της Τουρκίας και σας παρακαλούμεν θερμότατα, όπως ευαρεστούμενοι άμα τη ενάρξει των συνεδριάσεων της Νέας Βουλής εισηγηθείτε και εισαχθή εις αυτήν το σχετικόν νομοσχέδιον, όπερ κατόπιν πολυμόχθου θυσίας και πολυετούς ενεργείας κατορθώσαμεν να εισαγάγωμεν εις την διαλυθείσαν Βουλήν προς επικύρωσιν.

dimipaltour_pros_konstanto

 

Εμπορικός Σύλλογος Σερρών προς Κωνσταντόπουλο, βουλευτή Σερρών, Σέρρες, 27.11.1929.

Σχετικά με την επιθυμία των εμπόρων και των επαγγελματιών των Σερρών και της Δράμας να δημιουργήσουν οργανισμό αυτασφάλειας προσφέροντας ως εγγύηση την ακίνητη περιουσία τους. Ο νόμος έκανε δεκτά ως εγγύηση ακίνητα μόνο σε πόλεις με πληθυσμό πάνω από 50.000 χιλιάδες.  Ζητάνε την τροποποίηση του σχετικού άρθρου ώστε ο αριθμός του πληθυσμού να περιοριστεί από 50 σε 25 χιλιάδες.

Παρακαλούμεν θερμώς όπως επεμβαίνοντες ενεργώς παρά τω ως άνω Υπουργείω, επιτύχετε την τροποποίησιν του σχετικού άρθρου ώστε ο αριθμός του πληθυσμού να περιορισθή από 50 εις 25 χιλιάδες, ίνα ούτω συμπεριληφθή και η πόλις μας καθώς και η Δράμα, ήτις εξ ίσου ενδιαφέρεται και μας έγραψε σχετικώς.

Παρακαλούμεν όπως μας γνωρίσητε το ταχύτερον τας επί του ζητήματος τούτου ενεργείας σας.

emporikos_serron_pros_konstanto0001

Δούκας Αθ. Γιαννούλης προς Κωνσταντόπουλου, βουλευτή Σερρών, Δράμα, 16.4. 1936.

giannoulis_pros_konstantoΟ αποστολέας μαθαίνει ότι υπάρχουν κενές θέσεις στους σιδηρόδρομους και ότι «δέχονται υπαλλήλους με μέσα στη Γενική Διεύθυνσι Σιδηρ/μου Θεσσαλονίκης ή στο Υπουργείο Συγκοινωνίας» και ζητάει τον διορισμό του άνεργου γιου του, ο οποίος υπήρξε επαναστάτης (προφανώς σε κάποιο βενιζελικό κίνημα).

θα μου κάνετε γλυκά τα γηρατειά μου, θα μου δώσετε ζωή εάν μπορέσετε να βάλλετε τον υιόν μου, Κων/τίνον κάπου. 4 χρόνια ο δυστυχής άνεργος, απόφοιτος Γυμνασίου, έφεδριος αξιωματικός και επαναστάτης. Δώσατε και σε αυτόν τον νέον μια δουλιά για να μη θυμάται μόνον το ξύλον που έφαγε όταν έπεσε στα χέρια των νικητών…

 

Μητροπολίτης Ζιχνών Αλέξανδρος προς Κωνσταντόπουλο, Αθήνα, 12.10.1937.

zihnis_pros_konstanto0001

Ο αποστολέας ζητάει από τον Κωνσταντόπουλο να παρέμβει στον καθηγητή Ματθαιόπουλο για να κρίνει με επιείκεια στο μάθημα της Οργανικής Χημείας συγκεκριμένο φοιτητή, υπότροφό του.

…παρακαλώ θερμώς όπως εξαντλήσητε πάσαν την φιλικήν επιρροήν σας παρά τω Καθηγητώ κυρίω Ματθαιοπούλω ίνα τον κρίνη επιεικώς (καίτοι αρκετά μελετημένος) και τω δώση βαθμόν προβιβάσιμον. 

Για παρόμοια τεκμήρια  συμβουλευθείτε τον κατάλογο της έκθεσης Αρχεία, πολίτες και πολιτικοί, μία αντίστροφη ανάγνωση της πολιτικής, Γενικά Αρχεία του Κράτους, Ελληνική Αρχειακή Εταιρεία, Αθήνα 2013

Γιώργος Κουμαρίδης

 

ένα ναυτικό πρακτορείο στο Μεσοπόλεμο

Το ναυτικό πρακτορείο Πέτρου και Κωνσταντίνου Τσίμπη (θείος και ανιψιός) ιδρύθηκε στον Πειραιά το 1896 και ήταν ένα από τα παλιότερα του είδους. Ο Πέτρος Τσίμπης πέθανε γύρω στα 1927 και την επιχείρηση συνέχισε μόνος του ο Κωνσταντίνος, άγνωστο μέχρι πότε.  Το πρακτορείο ειδικεύθηκε κυρίως στην υπερπόντια μετανάστευση και υπήρξε αντιπρόσωπος μεγάλων εταιρειών όπως του ναυτικού πρακτορείου A. Cabaud (με έδρα τη Μασσαλία) και των ακτοπλοϊκών White Star Line και Red Star Line.

Στο αρχείο σώζονται τεκμήρια της περιόδου 1924-1931. Σώζεται κυρίως η εξερχόμενη αλληλογραφία του πρακτορείου (6 βιβλία αντιγραφής επιστολών της περιόδου 1926-1931) αλλά και ένα μικρό κομμάτι εισερχόμενης αλληλογραφίας,  πληροφορίες για δρομολόγια και διατυπώσεις προς τους ταξιδιώτες για Αυστραλία, Αμερική και Καναδά καθώς και διαφημιστικά φυλλάδια υπερατλαντικών ατμόπλοιων.

fakelos_tsimpi

Φάκελος της επιχείρησης με τυπωμένα τα στοιχεία της στα γαλλικά

Το αρχείο προσφέρεται για τη μελέτη της υπερπόντιας μετανάστευσης των Ελλήνων δίνοντας στοιχεία για τα δίκτυα, τις τάσεις και τις διαδικασίες που την συνόδευαν. Τα έτη που καλύπτονται από τα τεκμήρια που σώθηκαν, η μεγάλη φυγή Ελλήνων προς τις Η.Π.Α. έχει σταματήσει ως αποτέλεσμα ενός ομοσπονδιακού νόμου για τον περιορισμό της μετανάστευσης από την νοτιοανατολική Ευρώπη που εκδόθηκε το 1922. Στις Η.Π.Α. πλέον ταξίδευαν μόνο όσοι είχαν αποκτήσει την αμερικανική υπηκοότητα ή  είχαν άδεια να επιστρέψουν στη χώρα. Η μετανάστευση διοχετεύθηκε τότε προς άλλους προορισμούς. Αργεντινή, Χιλή, Κούβα, Μεξικό, Καναδά και Αυστραλία

epistoloxarto_1

Τυποποιημένη επιστολή του πρακτορείου σε πελάτες του, με την οποία τους ζητάει να το επιλέξουν ξανά για το ταξίδι της επιστροφής τους στις Η.Π.Α. Στην αριστερή στήλη τυπωμένες οι υπηρεσίες που προσφέρει ο Κωνσταντίνος Τσίμπης

Το πρακτορείο εκδίδει εισιτήρια για όλους τους παραπάνω προορισμούς. Το ταξίδι για τη Νέα Υόρκη γίνεται συνήθως μέσω Μασσαλίας και Χερβούργου. Οι Τσίμπη συνεργάζονται στενά για τους προορισμούς της Αμερικής με τον οίκο Α. Cabaud, με τον οποίο έχουν τακτικότατη επικοινωνία (μακράν το μεγαλύτερο κομμάτι της αλληλογραφίας του αρχείου).Συχνή επικοινωνία και συνεργασία έχουν ακόμη με τον Ευάγγελο Αρβανιτόπουλο στο Πορτ-Σάιντ, λιμάνι μέσω του οποίου γίνονταν τα ταξίδια στην Αυστραλία.

dromologiavamerikis

δρομολόγια υπερωκεανείων για τις ΗΠΑ και τον Καναδά

Το πρακτορείο μαζί με την έκδοση εισιτηρίων αναλάμβανε την διευθέτηση των ταξιδιωτικών εγγράφων των επιβατών με τις προξενικές αρχές των χώρων υποδοχής στην Αθήνα, μετέφερε αποσκευές για τρίτους, συνόδευε επιβάτες. Ακόμη ενημέρωνε τους ενδιαφερόμενους για τις διατυπώσεις που χρειάζονταν για να ταξιδέψουν ή για πιθανές αλλαγές των νόμων.

dromologianamerikis

Ενημερωτική επιστολή που περιλαμβάνει τα δρομολόγια και τις τιμές των ναύλων για λιμάνια της νότιας Αμερικής. Περιλαμβάνει ακόμη τις διατυπώσεις που πρέπει να προσκομίσει ο επιβάτης για μετάβαση στην Αργεντινή

Αν και απουσιάζουν τεκμήρια που θα έδιναν την ιστορική εξέλιξη της εταιρείας, από την αλληλογραφία που διασώθηκε διαπιστώνουμε ότι οι Τσίμπη ήταν πολύ δραστήριοι στο χτίσιμο δικτύων που δυνητικά θα τους εξασφάλιζαν πελάτες. Έγραφαν πολύ. Στους ευχαριστημένους πελάτες ζητώντας τους να τους προτιμήσουν ξανά καθώς και να τους δώσουν τις διευθύνσεις συμπατριωτών ή φίλων τους. Στους πράκτορες, επίσημους και ανεπίσημους, που υπήρχαν στις επαρχιακές πόλεις και τα χωριά της Ελλάδας, της Αλβανίας και της Κύπρου. Σε ιδιοκτήτες ξενοδοχείων ανά την Ελλάδα,  με τους οποίους προσπαθούσαν να εμπλακούν σε μια κοινά επωφελή συνεργασία: ο ένας θα πρότεινε τον άλλο στους ταξιδιώτες με τους οποίους έρχονταν αμφότεροι σε επαφή. Σε ομογενείς πράκτορες και ξενοδόχους στις Η.Π.Α. Σε προέδρους χωριών.

 

 

 

Από μια πρώτη ανάγνωση της εξερχόμενης αλληλογραφίας το πρακτορείο δούλευε με όλες τις περιοχές της Ελλάδας. Τα χρόνια 1925 με 1929 υπήρχε αρκετή κίνηση από τη περιοχή της δυτικής Μακεδονίας, και ιδίως από την περιοχή της Φλώρινας, όπου πολλοί κάτοικοι από τα σλαβόφωνα χωριά της περιοχής προσπαθούν να μεταναστεύσουν κυρίως προς την Αυστραλία και τον Καναδά. Τακτική επικοινωνία και κίνηση υπήρχε ακόμη από τη Λέσβο, όπου οι Τσίμπη συνεργάζονταν στενά με τον Ιωάννη Αθηναίο. Συχνή επικοινωνία είχαν ακόμη με αρκετές περιοχές της Πελοποννήσου, της Θεσσαλίας και με ορισμένα νησιά, όπως η Κρήτη, η Σάμος, η Κεφαλλονιά και η Ρόδος. Μικρότερη κίνηση παρουσίαζε η Στερεά Ελλάδα ενώ η Θράκη, η ανατολική και η κεντρική Μακεδονία και η Ήπειρος  παρουσίαζαν ελάχιστη κίνηση. Αξιοσημείωτη είναι η τακτική επικοινωνία με πράκτορες και ιδιώτες στην Αλβανία, ιδίως στην περιοχή της Κορυτσάς.

1926_05_19

Επιστολή προς ιδιοκτήτη ξενοδοχείου στη Φλώρινα. Γράφουν οι Τσίμπη «λαμβάνωμεν την τιμήν να σας ταχυδρομήσωμεν μερικάς κάρτας του γραφείου μας με την παράκλησιν όπως ευαρεστούμενοι συνιστάται εις τους διερχομένους εκ του ξενοδοχείου σας, ταξιδιώτας, το γραφείον μας»

Θα ήταν ευτύχημα να είχε διασωθεί μεγαλύτερο μέρος του αρχείου.Το περιεχόμενο της αλληλογραφίας ενός ναυτικού πρακτορείου είναι συχνά διαδικαστικό και επαναλαμβανόμενο, βαρετό ίσως. Δίνει όμως, αν εξεταστεί σε βάθος, σημαντικές πληροφορίες για τον μικρόκοσμο της μετανάστευσης: τις τάσεις και τα δίκτυα, την εμπορευματοποίηση, τις αλλαγές στη νομοθεσία, τους τρόπους φυγής, τους φόβους και τις ελπίδες των μεταναστών. Συμπληρώνει την εικόνα μιας καταλυτικής διεργασίας για τη νεοελληνική ιστορία, μιας διεργασίας η οποία μαζί με την προσφυγιά σφράγισε και σφραγίζει τις ζωές και τους ορίζοντες εκατομμυρίων ανθρώπων.

Γιώργος Κουμαρίδης, ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ Θεσσαλονίκη

milosis

Επιστολή του πρακτορείου Ι. Μηλώση στη Φλώρινα με την οποία ζητάει τη συνεργασία των Τσίμπη και τους ενημερώνει ότι «εν τη περιφερεία μας υπάρχει και πάλι μεγάλη κίνησις προς μετανάστευσιν